Mantra 2
Rishi: Soma-yajus tradition (not securely determinable from the isolated formula)
Devata: Soma
Chandas: Yajus (non-metrical/irregular)
Samhita Patha (Devanagari)
मधु॑मतीर्न॒ इष॑स्कृधि॒ यत्ते॑ सो॒मादा॑भ्यं॒ नाम॒ जागृ॑वि॒ तस्मै॑ ते सोम॒ सोमा॑य॒ स्वाहा॒ स्वाहो॒र्वन्तरि॑क्ष॒मन्वे॑मि॒
Transliteration
mádhumatīr na íṣaskṛdhi yát te somā́dābhyaṃ nā́ma jā́gṛvi | tásmai te soma somā́ya svā́hā svā́hórvántarikṣam ánvemi ||
Translation
हमारे लिए मधुमयी इष् (पोषक आहुतियाँ/तृप्तियाँ) कर; क्योंकि तेरा वह अजेय, जाग्रत नाम है। उस (नाम) के लिए, हे सोम—सोम के लिए—स्वाहा! स्वाहा!—मैं विस्तीर्ण अन्तरिक्ष का अनुसरण करता हुआ आगे बढ़ता हूँ।
Padapatha (Word Analysis)
मधु॑-मतीः । नः । इष॑ः-कृधि । यत् । ते । सो॒म-अदा॑भ्यम् । नाम॑ । जागृ॑वि । तस्मै॑ । ते । सोम । सोमा॑य । स्वाहा॑ । स्वाहा॑ । उ॒र्वन्तरि॑क्षम् । अन्वे॑मि ।
Word by Word
मधुमतीःsweet, honeyed (f.)
मधुमतीः:
कर्म (इषः-विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootमधुमत् (प्रातिपदिक) ← मधु
नःof us / our
नः:
सम्बन्ध (इषः)
TypePronoun
Rootअस्मद्
इषःrefreshments, nourishment, invigorations
इषः:
कर्म
TypeNoun
Rootइष् (प्रातिपदिक: इष्/इषा)
कृधिmake (thou)!
कृधि:
क्रिया
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
यत्that which
यत्:
सम्बन्ध (यत्…तस्मै…)
TypePronoun
Rootयद्
तेof thee / your
ते:
सम्बन्ध
TypePronoun
Rootयुष्मद्
सोमात्from Soma
सोमात्:
अपादान
TypeNoun
Rootसोम (प्रातिपदिक)
आभ्यम्derived from / belonging to (him)
आभ्यम्:
विशेषण (नाम)
TypeAdjective
Rootआभ्य (प्रातिपदिक; ‘आभ्य’ = ‘belonging to/derived from’)
नामname
नाम:
कर्म (जागृवि-सम्बद्धम्)
TypeNoun
Rootनामन् (प्रातिपदिक)
जागृविin the wakeful (state) / in vigilance
जागृवि:
अधिकरण (स्थितिः/अवस्था)
TypeAdjective
Rootजागृवस् (प्रातिपदिक; ‘wakeful, vigilant’)
तस्मैto him / for that
तस्मै:
सम्प्रदान
TypePronoun
Rootतद्
तेof thee / your
ते:
सम्बन्ध
TypePronoun
Rootयुष्मद्
सोमO Soma
सोम:
सम्बोधन
TypeNoun
Rootसोम (प्रातिपदिक)
सोमायto Soma
सोमाय:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootसोम (प्रातिपदिक)
स्वाहाsvāhā (oblation-call)
स्वाहा:
(याज्ञिक-उद्गारः)
TypeIndeclinable
Rootस्वाहा (निपात/अव्यय)
स्वाहाsvāhā
स्वाहा:
(याज्ञिक-उद्गारः)
TypeIndeclinable
Rootस्वाहा (निपात/अव्यय)
उर्वन्तरिक्षम्the wide mid-air / broad atmosphere
उर्वन्तरिक्षम्:
कर्म (अन्वेमि)
TypeCompound (Adj+Noun)
Rootउरु (विशेषण) + अन्तरिक्ष (प्रातिपदिक)
अन्वेमिI follow / I go after
अन्वेमि:
क्रिया
TypeVerb
Rootअनु + इ (धातु)
Entities Mentioned
S
SomaRitual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes