Shukla Yajur Veda — Adhyaya 6, Mantra 27
Rishi: Yājñavalkya-tradition.
Devata: Āpaḥ; Apām Napāt; ‘Śukrapa’ deities (bright-drinkers); Devāḥ collectively.
Chandas: Yajus with ṛgvedic-style epithets.
Samhita Patha (Devanagari)
देवी॑रापो अपां नपा॒द्यो व॑ ऊ॒र्मिर्ह॑वि॒ष्य॒ इन्द्रि॒यावा॑न् म॒दिन्त॑मः । तं दे॒वेभ्यो॑ देव॒त्रा द॑त्त शुक्र॒पेभ्यो॒ येषां॑ भा॒ग स्थ॒ स्वाहा॑ ॥
Transliteration
devī́r ā́po apā́ṃ napād yó va ū́rmir haviṣyá índriyāvān madíntamaḥ | táṃ devébhyo devatrā́ datta śukrapébhyo yéṣāṃ bhāgáḥ stha svā́hā ||
Translation
हे दिव्य आपः, अपां नपात्—जो तुम्हारी ऊर्मि (लहर) है, हविष्य (हवनीय) है, इन्द्रियवान् (वीर्ययुक्त) और अत्यन्त मदकर (आनन्ददायक) है—उसे देवत्रा करके देवों को प्रदान करो; उन शुक्रपेय (उज्ज्वल पान करने वाले) देवों को, जिनका तुम भाग हो—स्वाहा।
Padapatha (Word Analysis)
देवीः । आपः । अपाम् । नपात् । यः । वः । ऊर्मिः । हविष्यः । इन्द्रियावान् । मदिन्तमः । तम् । देवेभ्यः । देव-त्रा । दत्त । शुक्र-पेभ्यः । येषाम् । भागः । स्थ । स्वाहा ।
Word by Word
देवीःgoddesses (divine ones)
देवीः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootदेवी (प्रातिपदिक) < देव
आपःwaters
आपः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootअप् (प्रातिपदिक)
अपाम्of the waters
अपाम्:
सम्बन्ध
TypeNoun
Rootअप् (प्रातिपदिक)
नपात्offspring/son (epithet: ‘child’)
नपात्:
कर्तृ
TypeNoun
Rootनपात् (प्रातिपदिक)
यःwho
यः:
कर्तृ
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
वःof you (your)
वः:
सम्बन्ध
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
ऊर्मिःwave, surge
ऊर्मिः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootऊर्मि (प्रातिपदिक)
हविष्यःoblation (havis)
हविष्यः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootहविष्य (प्रातिपदिक)
इन्द्रियावान्endowed with vigor/power
इन्द्रियावान्:
विशेषण (कर्तृ-सम्बन्धी)
TypeAdjective
Rootइन्द्रियवत् (प्रातिपदिक)
मदिन्-तमःmost exhilarating/most intoxicating
मदिन्-तमः:
विशेषण (कर्तृ-सम्बन्धी)
TypeAdjective
Rootमदिन् (प्रातिपदिक) < √मद्
तम्him/that
तम्:
कर्म
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
देवेभ्यःto the gods
देवेभ्यः:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
देवत्राamong/for the gods; in the divine sphere
देवत्रा:
अधिकरण (देश/सम्बन्ध-निर्देश)
TypeIndeclinable
Rootदेवत्रा (अव्यय)
दत्तgive (you all)
दत्त:
क्रिया
TypeVerb
Root√दा (ददाति)
शुक्रपेभ्यःto the bright/gleaming ones (shining beings)
शुक्रपेभ्यः:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootशुक्रप (प्रातिपदिक)
येषाम्of whom
येषाम्:
सम्बन्ध
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
भागःshare, portion
भागः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootभाग (प्रातिपदिक)
स्थbe (you all are/should be)
स्थ:
क्रिया
TypeVerb
Root√अस् (भवति)
स्वाहाsvāhā (offering-exclamation)
स्वाहा:
—
TypeIndeclinable
Rootस्वाहा (निपात/अव्यय)
Entities Mentioned
Ā
Āpaḥ (Divine Waters)A
Apām NapātŚ
Śukrapāḥ (bright-drinkers)D
Devāḥ (collectively)Ritual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes