Adhyaya 32 Mantra 11 - Shukla Yajurveda | Hindi | Vedapath

Various Rishis

←Previous MantraNext Mantra→

Shukla Yajur Veda — Adhyaya 32, Mantra 11

Rishi: Vājasaneyin redactional tradition (Yājñavalkya-lineage attribution)

Devata: Prajāpati / Agni as ‘prathamajā’ (context-sensitive)

Chandas: Triṣṭubh

Samhita Patha (Devanagari)

प॒रीत्य॑ भू॒तानि॑ प॒रीत्य॑ लो॒कान् प॒रीत्य॒ सर्वा॑: प्र॒दिशो॒ दिश॑श्च । उ॒प॒स्थाय॑ प्रथम॒जामृ॒तस्या॒त्मना॒ऽऽत्मान॑म॒भि सं वि॑वेश

Transliteration

parī́tya bhūtā́ni parī́tya lokā́n parī́tya sárvāḥ pradíśo díśaś ca | upasthā́ya prathamajā́m amṛ́tasyā́tmanā́tmā́nam abhí sáṃ viveśa

Translation

समस्त भूतों को परितः आवृत करके, समस्त लोकों को परितः आवृत करके, सभी प्रदिशाओं और दिशाओं को परितः आवृत करके—अमृत के प्रथमज (प्रथम-जन्मे) के समीप जाकर—उसने अपने ही आत्मा से अपने-आप में पूर्णतः प्रवेश किया।

Padapatha (Word Analysis)

परि-इत्य । भूतानि । परि-इत्य । लोकान् । परि-इत्य । सर्वाः । प्रदिशः । दिशः । च । उपस्थाय । प्रथम-जाम् । अमृतस्य । आत्मना । आत्मानम् । अभि । सम् । विवेश

Word by Word

परीतिall around, encompassing

भूतानिbeings, creatures

परीतिall around

लोकान्worlds

परीतिall around

सर्वाःall

प्रदिशःthe (intermediate) quarters, regions

दिशःdirections

चand

उपस्थायhaving approached, having attended upon

प्रथमजाम्the first-born (fem.)

ऋतस्यof ṛta (cosmic order/truth)

आत्मनाby/with (his) self

आत्मानम्(his) self

अभिtowards, into

सम्together, completely

विवेशentered, pervaded

Entities Mentioned

Prajāpati

Agni (as prathamajā, ‘first-born of immortality’)

Ritual Context

Viniyoga (Ritual Application)

Commentary Summary

Philosophical Concepts

Vedic Cosmology

Academic Analysis

Cross References

Yogic Application

Chanting Notes