Shukla Yajur Veda — Adhyaya 3, Mantra 39
Rishi: Vājasaneyin transmission
Devata: Agni as Gṛhapati (Gārhapatya)
Chandas: Triṣṭubh tendency / liturgical verse
Samhita Patha (Devanagari)
अ॒यम॒ग्निर्गृ॒हप॑ति॒र्गार्ह॑पत्यः प्र॒जाया॑ वसु॒वित्त॑मः । अग्ने॑ गृहपते॒ऽभि द्यु॒म्नम॒भि सह॒ आ य॑च्छस्व
Transliteration
ayám agnír gṛhápatiḥ gārhapatyáḥ prajā́yā vasuvíttamaḥ | ágne gṛhapate ’bhí dyumnám abhí sáha ā́ yacchasva ||
Translation
यह अग्नि गृहपति है—गार्हपत्य; प्रजा के लिए वसु (धन) का सर्वोत्तम प्राप्तकर्ता। हे अग्ने, हे गृहपते, हमें द्युम्न (यश-तेज) प्रदान कर; हमें सह (बल) प्रदान कर।
Padapatha (Word Analysis)
अयम् । अग्निः । गृहपतिः । गार्हपत्यः । प्रजायाः । वसुवित्तमः । अग्ने । गृहपते । अभि । द्युम्नम् । अभि । सहः । आ । यच्छस्व ।
Word by Word
अयम्this
अयम्:
Kartā (विशेष्य-निर्देशः) / विषय-निर्देशकः
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अग्निःAgni; the fire
अग्निः:
Kartā
TypeNoun
Rootअग्नि (प्रातिपदिक)
गृहपतिःhouseholder; lord of the house
गृहपतिः:
Kartā (अग्नेः विशेषण/उपाधिः) / समानााधिकरणम्
TypeNoun
Rootगृहपति (प्रातिपदिक)
गार्हपत्यःthe Gārhapatya (domestic) fire
गार्हपत्यः:
Kartā (अग्नेः विशेषणः) / समानााधिकरणम्
TypeNoun/Adjective
Rootगार्हपत्य (प्रातिपदिक)
प्रजायाःof progeny; of offspring
प्रजायाः:
सम्बन्धः (षष्ठी) — ‘of progeny’
TypeNoun
Rootप्रजा (प्रातिपदिक)
वसुवित्तमःmost wealth-winning; best giver/finder of riches
वसुवित्तमः:
Kartā (अग्नेः विशेषणः) / समानााधिकरणम्
TypeAdjective (superlative)
Rootवसुवित्तम (प्रातिपदिक; वसु-वित्त + तमप्)
अग्नेO Agni
अग्ने:
सम्बोधन
TypeNoun (vocative)
Rootअग्नि (प्रातिपदिक)
गृहपतेO house-lord
गृहपते:
सम्बोधन
TypeNoun (vocative)
Rootगृहपति (प्रातिपदिक)
अभिtowards; unto
अभि:
उपपद-सम्बन्धः (दिशा/लक्ष्य-निर्देशः)
TypeIndeclinable
Rootअभि (उपसर्ग/अव्यय)
द्यु॒म्नम्splendour; glory
द्यु॒म्नम्:
Karma
TypeNoun
Rootद्यु॒म्न (प्रातिपदिक)
अभिtowards; unto
अभि:
उपपद-सम्बन्धः (दिशा/लक्ष्य-निर्देशः)
TypeIndeclinable
Rootअभि (उपसर्ग/अव्यय)
सहtogether; along with
सह:
सहकारक-निर्देशः (सह/समेत) — ‘together/along with’
TypeIndeclinable
Rootसह (अव्यय)
आhither; unto (as a preverb)
आ:
क्रियाविशेषण/उपसर्गः (आ-गमन/आ-प्राप्ति)
TypeIndeclinable
Rootआ (उपसर्ग/अव्यय)
यच्छस्वstretch forth; grant; bestow
यच्छस्व:
क्रिया; (कर्तृ-सम्बोधनः: अग्निः)
TypeVerb
Rootयम् (धातुः) — ‘यच्छ’ (आदेशः) + आत्मनेपदम्
Entities Mentioned
A
Agni (Gṛhapati / Gārhapatya)Ritual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes