Mantra 54
Rishi: Anukta
Devata: Dyu (Heaven), Aśva (solar/Agni aspect), Avi, Rātri
Chandas: Anuṣṭubh-like (didactic identification verse)
Samhita Patha (Devanagari)
द्यौ॑रासीत्पू॒र्वचि॑त्ति॒रश्व॑ आसीद् बृ॒हद्वय॑: । अवि॑रासीत्पिलिप्पि॒ला रात्रि॑रासीत्पिशङ्गि॒ला
Transliteration
dyáur āsīt pūrvácittiḥ áśvo āsīd bṛhádvayaḥ | ávir āsīt pilippilā́ rā́trir āsīt piśaṅgilā́
Translation
द्यौ (स्वर्ग) ही पूर्व-चिति थी; अश्व वह महान पंखों वाला था। अवि (भेड़) पिलिप्पिला थी; रात्रि पिशङ्गिला थी।
Padapatha (Word Analysis)
द्यौः । आसीत् । पूर्वचित्तिः । अश्वः । आसीत् । बृहद्वयः । अविः । आसीत् । पिलिप्पिला । रात्रिः । आसीत् । पिशङ्गिला
Word by Word
द्यौःheaven (the sky)
द्यौः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootद्यौ (प्रातिपदिक) / दिव् (स्वर्ग)
आसीत्was
आसीत्:
(क्रिया)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
पूर्वचित्तिःthe former/prime thought (first intention)
पूर्वचित्तिः:
कर्तृ (समनाधिकरणम्: द्यौः) / विधेय
TypeNoun
Rootपूर्व-चित्ति (प्रातिपदिक; पूर्व + चित्ति)
अश्वःhorse
अश्वः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootअश्व (प्रातिपदिक)
आसीत्was
आसीत्:
(क्रिया)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
बृहद्वयःthe great bird (lit. great fowl)
बृहद्वयः:
कर्तृ (समनाधिकरणम्: अश्वः) / विधेय
TypeNoun/Adjective
Rootबृहद्वय (प्रातिपदिक; बृहत् + वय)
अविःewe / sheep
अविः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootअवि (प्रातिपदिक)
आसीत्was
आसीत्:
(क्रिया)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
पिलिप्पिला(named) Pilippilā (a kind/epithet)
पिलिप्पिला:
कर्तृ (समनाधिकरणम्: अविः) / विधेय
TypeNoun/Adjective
Rootपिलिप्पिला (प्रातिपदिक)
रात्रिःnight
रात्रिः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootरात्रि (प्रातिपदिक)
आसीत्was
आसीत्:
(क्रिया)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
पिशङ्गिलाtawny, brownish
पिशङ्गिला:
कर्तृ (समनाधिकरणम्: रात्रिः) / विधेय
TypeAdjective
Rootपिशङ्गिला (प्रातिपदिक; पिशङ्ग + -इला)
Entities Mentioned
D
Dyu (Heaven)A
Aśva (Horse)A
Avi (Sheep)R
Rātri (Night)Ritual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes