Shukla Yajur Veda — Adhyaya 23, Mantra 27
Rishi: Śukla-Yajurvedic tradition
Devata: Vāyu/Prāṇa (implicit through ‘ejatu’ and ‘vāte’ imagery)
Chandas: Yajus with ṛc-like cadence; uncertain
Samhita Patha (Devanagari)
ऊ॒र्ध्वमे॑न॒मुच्छ्र॑यताद्गि॒रौ भा॒रᳪ हर॑न्निव । अथा॑स्य॒ मध्य॑मेजतु शी॒ते वाते॑ पु॒नन्नि॑व
Transliteration
ū́rdhvam enam úcchrayatād giráu bhāráṃ hárann iva | áthāsya mádhyam ejatu śī́te vā́te púnann iva
Translation
इसे ऊपर की ओर उठाओ—जैसे कोई पर्वत पर भार उठाए हुए चलता हो। फिर इसका मध्य भाग हिले—मानो शीत वायु में इसे शुद्ध/स्वच्छ किया जा रहा हो।
Padapatha (Word Analysis)
ऊ॒र्ध्वम् । ए॒न॒म् । उ॒त्ऽछ्र॑यत । गि॒रौ । भा॒रम् । हर॑न् । इ॒व॒ । अथ॑ । अ॒स्य॒ । मध्य॑म् । ए॒ज॒तु॒ । शी॒ते । वाते॑ । पु॒नन् । इ॒व॒
Word by Word
ऊर्ध्वम्upwards, aloft
ऊर्ध्वम्:
Karma
TypeAdjective
Rootऊर्ध्व (प्रातिपदिक)
एनम्him/it
एनम्:
Karma
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
उत्up, forth
उत्:
—
TypeIndeclinable
Rootउत् (उपसर्ग)
श्रयतraise (you all), set up
श्रयत:
Kriyā
TypeVerb
Rootश्रि (धातु)
अद्गिरौon the mountain/rock
अद्गिरौ:
Adhikaraṇa
TypeNoun
Rootअद्गिरि (प्रातिपदिक; अद्+गिरि)
भारम्a load, burden
भारम्:
Karma
TypeNoun
Rootभार (प्रातिपदिक)
हरन्carrying
हरन्:
Kartā
TypeVerb
Rootहृ (धातु)
इवas if, like
इव:
—
TypeIndeclinable
Rootइव
अथthen
अथ:
—
TypeIndeclinable
Rootअथ
अस्यof him/it
अस्य:
Sambandha
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
मध्यम्the middle (part)
मध्यम्:
Kartā
TypeNoun/Adjective
Rootमध्य (प्रातिपदिक)
एजतुlet it tremble/move
एजतु:
Kriyā
TypeVerb
Rootएज् (धातु)
शीतेin the two colds (i.e., in cold conditions)
शीते:
Adhikaraṇa
TypeAdjective
Rootशीत (प्रातिपदिक)
वातेin the two winds
वाते:
Adhikaraṇa
TypeNoun
Rootवात (प्रातिपदिक)
पुनन्purifying, cleansing
पुनन्:
Kartā
TypeVerb
Rootपू (धातु; ‘पुनाति’)
इवas if, like
इव:
—
TypeIndeclinable
Rootइव
Entities Mentioned
V
VāyuP
PrāṇaA
Agni (implicit)Ritual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes