Mantra 4
Rishi: Traditionally associated with the Yājñavalkya transmission of the Vājasaneyins (specific ṛṣi attribution not explicit in the provided excerpt).
Devata: Agni
Chandas: Not determinable with certainty from the single excerpt alone; likely a Ṛgvedic-derived metre (requires padic syllable count and source identification).
Samhita Patha (Devanagari)
वी॒तिहो॑त्रं त्वा कवे द्यु॒मन्त॒ᳪ समि॑धीमहि । अग्ने॑ बृ॒हन्त॑मध्व॒रे ॥
Transliteration
vī́tihotraṃ tvā kave dyumántaṃ samidhīmahi | ágne bṛhántaṃ adhvaré ||
Translation
हे कवि! वीतिहोत्र (जिसका होत्र/आहुति विधिपूर्वक वहन की जाती है) उस तुम्हें—द्युमन्त (दीप्तिमान) को—हम प्रज्वलित करते हैं; हे अग्नि! अध्वर (यज्ञ) में, बृहन्त (महान) तुम्हें।
Padapatha (Word Analysis)
वी॒ति-हो॑त्रम् । त्वा । कवे । द्यु॒मन्त॑म् । सम्-इ॑धीमहि । अग्ने॑ । बृ॒हन्त॑म् । अध्व॒रे ॥
Word by Word
वीतिहोत्रम्the well-invoked/accepted oblation (as an epithet)
वीतिहोत्रम्:
कर्म
TypeNoun/Adjective
Rootवीतिहोत्र (प्रातिपदिक; वीति- + होत्र) अथवा वीतिहोत्र (कृदन्त-समास)
त्वाyou (object)
त्वा:
कर्म
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
कवेO sage/poet (Agni)
कवे:
सम्बोधन
TypeNoun
Rootकवि (प्रातिपदिक)
द्यु॒मन्तम्the radiant, splendid one
द्यु॒मन्तम्:
कर्म
TypeAdjective
Rootद्यु॒मत् (प्रातिपदिक)
समिधीमहिwe kindle (for ourselves)/we enkindle
समिधीमहि:
कर्तृ (यजमान-समूहः) / क्रिया
TypeVerb
Rootसम्-इध् (धातु; इध् = दीप्तौ/प्रदीप्तौ), आत्मनेपद
अग्नेO Agni
अग्ने:
सम्बोधन
TypeNoun
Rootअग्नि (प्रातिपदिक)
बृहन्तम्the great, lofty one
बृहन्तम्:
कर्म
TypeAdjective
Rootबृहन्त् (प्रातिपदिक)
अध्वरेin the sacrifice/ritual
अध्वरे:
अधिकरण
TypeNoun
Rootअध्वर (प्रातिपदिक)
Entities Mentioned
A
AgniRitual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes