Adhyaya 18 Mantra 61 - Shukla Yajurveda | Hindi | Vedapath

Various Rishis

←Previous MantraNext Mantra→

Shukla Yajur Veda — Adhyaya 18, Mantra 61

Rishi: Yājñavalkya-tradition (school attribution).

Devata: Agni; Viśve Devāḥ (in the second hemistich).

Chandas: Triṣṭubh-like (requires metrical verification).

Samhita Patha (Devanagari)

उद्बु॑ध्यस्वाग्ने॒ प्रति॑ जागृहि॒ त्वमि॑ष्टापू॒र्ते सᳪ सृ॑जेथाम॒यं च॑ । अ॒स्मिन्त्स॒धस्थे॒ अध्युत्त॑रस्मि॒न्विश्वे॑ देवा॒ यज॑मानाश्च सीदत

Transliteration

udbúdhya svāgne práti jāgṛhi tvám iṣṭāpūrté saṃ sṛjethām ayáṃ ca | asmín sadhásthe ádhy uttarásmin víśve devā́ yajámānāś ca sīdata ||

Translation

हे अग्ने, जाग उठ; प्रत्युत्तर में तू भी जाग्रत रह। इष्टापूर्त और तू—और यह यजमान भी—एक साथ संयुक्त हो जाओ। इस समान आसन में, इस उच्चतर स्थान पर, सब देव और यजमानगण आकर बैठें।

Padapatha (Word Analysis)

उद्बु॑ध्यस्व । अ॒ग्ने॒ । प्रति॑ । जा॒गृ॒हि॒ । त्वम् । इ॒ष्टा॒पू॒र्ते इति॑ । स॒म् । सृ॑जेथाम् । अ॒यम् । च॒ । अ॒स्मिन् । स॒धस्थे॑ । अधि॑ । उ॒त्त॒र॒स्मिन् । वि॒श्वे॑ । दे॒वाः । यज॑मानाः । च॒ । सी॒द॒त॒ ।

Word by Word

उद्बुध्यस्वAwaken (rise up).

अग्नेO Agni.

प्रतिtowards; in response.

जागृहिBe awake; keep watch.

त्वम्you.

इष्टापूर्तेthe iṣṭa and pūrta (sacrificial and charitable merits).

संसृजेथाम्may you two unite/bring together.

अयम्this (one).

चand.

अस्मिन्in this.

सधस्थेin the common seat/assembly-place.

अधिupon; over.

उत्तरस्मिन्in the higher/later (place).

विश्वेall.

देवाःthe gods.

यजमानाःthe sacrificers.

चand.

सीदतlet them sit down/settle.

Entities Mentioned

Agni

Iṣṭa-Pūrtá

Viśve Devāḥ

Ritual Context

Viniyoga (Ritual Application)

Commentary Summary

Philosophical Concepts

Vedic Cosmology

Academic Analysis

Cross References

Yogic Application

Chanting Notes