Shukla Yajur Veda — Adhyaya 18, Mantra 33
Rishi: Ṛgvedic provenance (vāja hymn material; seer per RV anukramaṇī).
Devata: Vāja / Vājapati (often Indra-associated).
Chandas: Triṣṭubh (ṛg-derived).
Samhita Patha (Devanagari)
वाजो॑ नो अ॒द्य प्र सु॑वाति॒ दानं॒ वाजो॑ दे॒वाँ२ ऋ॒तुभि॑: कल्पयाति । वाजो॒ हि मा॒ सर्व॑वीरं ज॒जान॒ विश्वा॒ आशा॒ वाज॑पतिर्जयेयम्
Transliteration
vā́jo no adyá prá suvāti dā́naṃ vā́jo devā́n ṛtúbhiḥ kalpayāti | vā́jo hí mā sárvavīraṃ jajā́na víśvā ā́śā vā́japatir jayeyam
Translation
आज वाज हमारे लिए दान-रूप उपहार को प्रवाहित/प्रेरित करे; वाज ऋतुओं के अनुसार देवताओं को क्रम में स्थापित करे। क्योंकि वाज ने मुझे सर्ववीर (समस्त वीरता से युक्त) उत्पन्न किया है; मैं वाजपति होकर समस्त आशाओं/कामनाओं पर विजय पाऊँ।
Padapatha (Word Analysis)
वाजः । नः । अद्य । प्र । सुवाति । दानम् । वाजः । देवान् । ऋतुभिः । कल्पयाति । वाजः । हि । मा । सर्ववीरम् । जजान । विश्वाः । आशाः । वाजपतिः । जयेयम् ।
Word by Word
वाजःstrength; prize; (personified) Vāja
वाजः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootवाज (प्रातिपदिक)
नःof us / our
नः:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम)
अद्यtoday
अद्य:
अधिकरण (काल)
TypeIndeclinable
Rootअद्य
प्रforth; forward (intensifier)
प्र:
—
TypeIndeclinable
Rootप्र
सुवातिimpels; sets in motion; brings forth
सुवाति:
क्रिया
TypeVerb
Root√सू (सुवति) / √सु (प्रसवने)
दानम्gift; giving
दानम्:
कर्म
TypeNoun
Rootदान (प्रातिपदिक)
वाजःVāja (strength/prize)
वाजः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootवाज (प्रातिपदिक)
देवान्the gods
देवान्:
कर्म
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
ऋतुभिःwith the seasons; by seasons
ऋतुभिः:
करण
TypeNoun
Rootऋतु (प्रातिपदिक)
कल्पयातिarranges; fits; sets in order
कल्पयाति:
क्रिया
TypeVerb
Root√कॢप् (कल्पयति) [णिच्]
वाजःVāja
वाजः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootवाज (प्रातिपदिक)
हिindeed; for
हि:
—
TypeIndeclinable
Rootहि
माme
मा:
कर्म
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम)
सर्ववीरम्possessing all heroes; rich in men/sons
सर्ववीरम्:
कर्म (विशेषण)
TypeAdjective
Rootसर्व-वीर (समास; प्रातिपदिक)
जजानhas begotten; has generated
जजान:
क्रिया
TypeVerb
Root√जन् (जजान) [परिपूर्ण/लिट्-रूप]
विश्वाःall
विश्वाः:
कर्म (विशेष्य-आशाः) / कर्तृ (यदि ‘आशाः’ कर्तृ)
TypeAdjective
Rootविश्व (प्रातिपदिक)
आशाःdirections; hopes
आशाः:
कर्म/अधिकरण (व्याप्ति: ‘in all directions/hopes’)
TypeNoun
Rootआशा (प्रातिपदिक)
वाजपतिःlord of Vāja; lord of strength/prize
वाजपतिः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootवाज-पति (समास; प्रातिपदिक)
जयेयम्may I win; may I conquer
जयेयम्:
क्रिया
TypeVerb
Root√जि (जयेयम्)
Entities Mentioned
V
VājaV
VājapatiI
Indra (associated)Ṛ
Ṛtus (Seasons)D
Devas (collectively)Ritual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes