Shukla Yajur Veda — Adhyaya 17, Mantra 84
Rishi: Yājñavalkya-tradition.
Devata: Marutaḥ.
Chandas: Yajus/prose-cadence (formulaic).
Samhita Patha (Devanagari)
ई॒दृक्षा॑स एता॒दृक्षा॑स ऊ॒ षु ण॑: स॒दृक्षा॑स॒: प्रति॑सदृक्षास॒ एत॑न । मि॒तास॑श्च॒ सम्मि॑तासो नो अ॒द्य सभ॑रसो मरुतो य॒ज्ञे अ॒स्मिन्
Transliteration
īdṛ́kṣāsa etā́dṛkṣāsa ū́ ṣú naḥ sadṛ́kṣāsaḥ práti-sadṛkṣāsa etána | mitā́saś ca sámmītāso no adyá sá-bharaso maruto yajñé asmín ||
Translation
जैसे तुम हो, वैसे ही—हाँ, हमारे लिए भी वैसे ही बनो; समान-स्वरूप और प्रत्युत्तर-समानता वाले बनकर—इधर आओ। हे मरुतो! मित (मापे हुए) और सम्मित (सु-मापे हुए), संहृत बल वाले, आज हमारे इस यज्ञ में उपस्थित हो।
Padapatha (Word Analysis)
ईदृक्-आसः । एतादृक्-आसः । ऊँ इति । सु । नः । सदृक्-आसः । प्रति-सदृक्षासः । एतन । मितासः च । सम्-मितासः । नः । अद्य । स-भरसः । मरुतः । यज्ञे । अस्मिन् ।
Word by Word
ईदृक्षाःsuch (of this kind)
ईदृक्षाः:
Kartā
TypeAdjective
Rootईदृश् (प्रातिपदिक) / ईदृक्ष
एतादृक्षाःsuch as these
एतादृक्षाः:
Kartā
TypeAdjective
Rootएतादृश् (प्रातिपदिक) / एतादृक्ष
ऊindeed / O
ऊ:
—
TypeIndeclinable
Rootऊ (निपात) / उ
षुverily / surely
षु:
—
TypeIndeclinable
Rootषु (निपात) / सु
नःto us / for us
नः:
Sampradāna
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
सदृक्षाःlike (similar)
सदृक्षाः:
Kartā
TypeAdjective
Rootसदृश् (प्रातिपदिक) / सदृक्ष
प्रतिसदृक्षाःcorresponding / matching
प्रतिसदृक्षाः:
Kartā
TypeAdjective
Rootप्रतिसदृश् (प्रातिपदिक) / प्रतिसदृक्ष
एतनthis (thing)
एतन:
Karma
TypePronoun
Rootएतन् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) / एतद्
मितासःmeasured / well-ordered
मितासः:
Kartā
TypeAdjective
Rootमित (कृदन्त-प्रातिपदिक; √मा ‘माने/मितौ’ → मित ‘measured/limited’)
चand
च:
—
TypeIndeclinable
Rootच (निपात)
सम्मितासःwell-measured / well-matched
सम्मितासः:
Kartā
TypeAdjective
Rootसम्मित (कृदन्त-प्रातिपदिक; सम् + √मा → सम्मित ‘well-measured’)
नःto us / for us
नः:
Sampradāna
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अद्यtoday / now
अद्य:
Adhikaraṇa
TypeIndeclinable
Rootअद्य (अव्यय)
सभरसःwith force / with impetuosity
सभरसः:
Kartā
TypeAdjective
Rootसभरस (प्रातिपदिक; स-भरस ‘with strength/impetus’)
मरुतःthe Maruts
मरुतः:
Kartā
TypeNoun
Rootमरुत् (प्रातिपदिक)
यज्ञेin the sacrifice
यज्ञे:
Adhikaraṇa
TypeNoun
Rootयज्ञ (प्रातिपदिक)
अस्मिन्in this
अस्मिन्:
Adhikaraṇa
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Entities Mentioned
M
Marutaḥ (Maruts)Ritual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes