Shukla Yajur Veda — Adhyaya 17, Mantra 50
Rishi: Yājñavalkya-tradition (general)
Devata: Agni
Chandas: Yajus (imperative prose-verse)
Samhita Patha (Devanagari)
उदे॑नमुत्त॒रां न॒याग्ने॑ घृतेनाहुत । रा॒यस्पोषे॑ण॒ सᳪ सृ॑ज प्र॒जया॑ च ब॒हुं कृ॑धि
Transliteration
úd enam uttarā́ṃ nayā́gne ghṛténā́huta | rāyás póṣeṇa sáṃ sṛja prajā́yā ca bahúṃ kṛdhi
Translation
हे अग्नि! घृत से आहुति दी हुई इस पुरुष को ऊपर, उच्चतर लोक की ओर ले चल। धन-वृद्धि और पोषण के साथ इसे संयुक्त कर; और प्रजा के द्वारा इसे बहुत-समृद्ध कर।
Padapatha (Word Analysis)
उद् । एनम् । उत्तराम् । नय । अग्ने । घृतेन । आहुत । रायः । पोषेण । सम् । सृज । प्रजया । च । बहुम् । कृधि ।
Word by Word
उद्up, forth
उद्:
—
TypeIndeclinable
Rootउद् (उपसर्ग) / अव्यय
एनम्this (him/it)
एनम्:
Karma
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) → एनद्
उत्तराम्higher, northern; upward (direction)
उत्तराम्:
Karma
TypeAdjective
Rootउत्तर (प्रातिपदिक)
नयlead (you)!
नय:
—
TypeVerb
Rootनी (नयति)
अग्नेO Agni
अग्ने:
Sampradāna
TypeNoun
Rootअग्नि (प्रातिपदिक)
घृतेनwith ghee
घृतेन:
Karaṇa
TypeNoun
Rootघृत (प्रातिपदिक)
आहुतoffered, oblated
आहुत:
Karma
TypeParticiple (verbal adjective)
Rootआ-हु (धातु) → आहुत (कृदन्त)
रायस्of wealth
रायस्:
—
TypeNoun
Rootराय्/रायि (प्रातिपदिक: रयि/रायः)
पोषेणwith nourishment, prosperity
पोषेण:
Karaṇa
TypeNoun
Rootपोष (प्रातिपदिक)
सम्together, completely
सम्:
—
TypeIndeclinable
Rootसम् (उपसर्ग)
सृजrelease, send forth (you)!
सृज:
—
TypeVerb
Rootसृज् (सृजति)
प्रजयाwith offspring
प्रजया:
Karaṇa
TypeNoun
Rootप्रजा (प्रातिपदिक)
चand
च:
—
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
बहुम्much, abundant
बहुम्:
Karma
TypeAdjective
Rootबहु (प्रातिपदिक)
कृधिmake (you)!
कृधि:
—
TypeVerb
Rootकृ (करोति)
Entities Mentioned
A
AgniRitual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes