Shukla Yajur Veda — Adhyaya 17, Mantra 20

Rishi: Viśvakarman tradition (index-dependent)

Devata: Viśvakarman (implicit; cosmogonic artisan)

Chandas: Triṣṭubh (probable; to be confirmed)

Samhita Patha (Devanagari)

किᳪस्वि॒द्वनं॒ क उ॒ स वृ॒क्ष आ॑स॒ यतो॒ द्यावा॑पृथि॒वी नि॑ष्टत॒क्षुः । मनी॑षिणो॒ मन॑सा पृ॒च्छतेदु॒ तद्यद॒ध्यति॑ष्ठ॒द्भुव॑नानि धा॒रय॑न्

Transliteration

kíṃ svíd vánaṃ ká u sá vṛkṣá āsā yató dyā́vā-pṛthivī́ niṣṭatakṣúḥ | manīṣíṇo mánasā pṛcchate dú tád yád adhyátiṣṭhad bhúvanāni dhāráyan ||

Translation

कौन-सा, हे, वह काष्ठ था और कौन-सा वह वृक्ष, जिससे उन्होंने द्यावा-पृथिवी को गढ़ा? मनीषी जन मन से पूछते हैं—वह कौन-सा तत्त्व था जो ऊपर स्थित होकर भुवनों को धारण करता था।

Padapatha (Word Analysis)

किम् स्वित् वनम् । कः उ सः वृक्षः आसीत् । यतः द्यावा-पृथिवी निष्टतक्षुः । मनीषिणः मनसा पृच्छते इदु । तत् यत् अध्यतिष्ठत् भुवनानि धारयन् ।

Entities Mentioned

• Viśvakarman
• Dyāvā-Pṛthivī (Heaven and Earth)
• Ṛta / Dhāraṇa (Cosmic Order/Support)