Mantra 47
Rishi: Śatarudriya tradition
Devata: Rudra (Drāpa, Andhasaspati, Nīlalohita)
Chandas: Triṣṭubh-like cadence (often treated as metrical rather than pure yajus)
Samhita Patha (Devanagari)
द्रापे॒ अन्ध॑सस्पते॒ दरि॑द्र॒ नील॑लोहित । आ॒सां प्र॒जाना॑मे॒षां प॑शू॒नां मा भे॒र्मा रो॒ङ्मो च॑ न॒: किंच॒नाम॑मत्
Transliteration
drā́pe ándhasaspate dáridra nī́lalohita | āsā́ṃ prajā́nām eṣā́ṃ paśū́nāṃ mā́ bheḥ mā́ roṅ mó ca naḥ kíṃcánā́mamat
Translation
हे द्राप, अन्धस् (रस) के स्वामी, हे दरिद्र (भ्रमणशील) नील-लोहित! हमारी इन प्रजाओं और इन पशुओं के विषय में—कोई न डरे, कोई न चिल्लाए; और हमें किसी भी प्रकार की कोई हानि न पहुँचे।
Padapatha (Word Analysis)
द्रापे । अन्धसः-पते । दरिद्र । नील-लोहित । आसाम् । प्रजानाम् । एषाम् । पशूनाम् । मा । भेः । मा । रोङ् । मो । च । नः । किञ्चन । अममत्
Word by Word
द्रापेO Drāpi (a deity/name)
द्रापे:
सम्बोधन (address)
TypeNoun
Rootद्रापि (प्रातिपदिक; ‘द्रापि’/‘द्रापिन्’—द्रापि-देवता)
अन्धसःof soma-juice / of refreshment
अन्धसः:
सम्बन्ध (genitive qualifier)
TypeNoun
Rootअन्धस् (प्रातिपदिक)
पतेO lord
पते:
सम्बोधन (address)
TypeNoun
Rootपति (प्रातिपदिक)
दरिद्रO needy/poor one (epithet)
दरिद्र:
सम्बोधन (qualifier in address)
TypeAdjective
Rootदरिद्र (प्रातिपदिक)
नीललोहितO blue-and-red one
नीललोहित:
सम्बोधन (qualifier in address)
TypeAdjective
Rootनील-लोहित (समास-प्रातिपदिक)
आसाम्of these (f.)
आसाम्:
सम्बन्ध (genitive)
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
प्रजानाम्of the creatures/people
प्रजानाम्:
सम्बन्ध (genitive)
TypeNoun
Rootप्रजा (प्रातिपदिक)
एषाम्of these
एषाम्:
सम्बन्ध (genitive)
TypePronoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
पशूनाम्of the cattle/animals
पशूनाम्:
सम्बन्ध (genitive)
TypeNoun
Rootपशु (प्रातिपदिक)
माdo not
मा:
—
TypeIndeclinable
Rootमा (निषेध-अव्यय)
भेः(you) fear
भेः:
कर्तृ (implied ‘त्वम्’)
TypeVerb
Rootभी (धातु)
माdo not
मा:
—
TypeIndeclinable
Rootमा (निषेध-अव्यय)
रोङ्harm / afflict
रोङ्:
कर्तृ (implied ‘त्वम्’)
TypeVerb
Rootरुज्/रोग्? (वैदिक-रूप; ‘रोङ्’ = रोद्/रुज्-आदेशरूपः, injunctive/imperative sense)
मोand do not
मो:
—
TypeIndeclinable
Rootमा + उ (निषेध ‘मा’ का संधिरूप)
चand
च:
—
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
नःof us / our
नः:
सम्बन्ध (genitive: ‘of us/our’)
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
किंचनanything
किंचन:
कर्म
TypePronoun
Rootकिंचन (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अमत्may (it) harm / harmed
अमत्:
कर्तृ (implied agent: ‘he/it’)
TypeVerb
Rootअम् (धातु; ‘to harm/attack’ वैदिक)
Entities Mentioned
R
Rudra (Drāpa)A
AndhasaspatiN
NīlalohitaRitual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes