Adhyaya 16 Mantra 19 - Shukla Yajurveda | Hindi | Vedapath

Various Rishis

Shukla Yajur Veda — Adhyaya 16, Mantra 19

Rishi: Traditional attribution within the Śatarudriya complex (Rudra-hymn lineage; often transmitted without a single fixed ṛṣi in ritual handbooks)

Devata: Rudra (in multiple epithets/functional sovereignties)

Chandas: Mixed/prose-nivṛt style typical of Yajus-formulas (not a single fixed metrical chandas)

Samhita Patha (Devanagari)

नमो॒ रोहि॑ताय स्थ॒पत॑ये वृ॒क्षाणां॒ पत॑ये॒ नमो॒ नमो॑ भुव॒न्तये॑ वारिवस्कृ॒तायौष॑धीनां॒ पत॑ये॒ नमो॒ नमो॑ म॒न्त्रिणे॑ वाणि॒जाय॒ कक्षा॑णां॒ पत॑ये॒ नमो॒ नम॑ उ॒च्चैर्घो॑षायाक्र॒न्दय॑ते पत्ती॒नां पत॑ये॒ नम॑:

Transliteration

námo róhitāya sthapátaye vṛkṣā́ṇāṃ pátaye námo námo bhuvantáye vārivaskṛtā́yauṣádhīnāṃ pátaye námo námo mantríṇe vāṇijā́ya kákṣāṇāṃ pátaye námo náma uccáirghoṣāyākrandáyate pattīnā́ṃ pátaye námaḥ

Translation

रोहित को नमस्कार—स्थपति (निर्माता/अधिष्ठाता) को नमस्कार—वृक्षों के स्वामी को नमस्कार। नमस्कार, नमस्कार—भुवन्त (भवमान) को, वारिवस्कृत (कल्याणकारी, सुगम-मार्ग देने वाले) को—ओषधियों के स्वामी को नमस्कार। नमस्कार, नमस्कार—मन्त्रिण (परामर्शदाता) को, वाणिज (व्यापारी) को—कक्षाओं/झाड़ियों के स्वामी को नमस्कार। नमस्कार, नमस्कार—उच्चैर्घोष (उच्च-स्वर) वाले को, आक्रन्दयत (रुदन/घोष कराने वाले) को—पत्तीनां (दल/समूहों) के स्वामी को नमस्कार।

Padapatha (Word Analysis)

नमः । रोहिताय । स्थपतये । वृक्षाणाम् । पतये । नमः । नमः । भुवन्तये । वारिवस्कृताय । ओषधीनाम् । पतये । नमः । नमः । मन्त्रिणे । वाणिजाय । कक्षाणाम् । पतये । नमः । नमः । उच्चैः-घोषाय । आक्रन्दयते । पत्तीनाम् । पतये । नमः ।

Word by Word

नमःobeisance, salutation

रोहितायto Rohita (the Rudra-form ‘Rohita’)

स्थपतयेto the lord/overseer (master-builder)

वृक्षाणाम्of trees

पतयेto the lord

नमःobeisance

भुवन्तयेto the existing one / to the being

वारिवस्कृतायto the beneficent one / the one who provides good dwelling/protection

औषधीनाम्of herbs/plants

पतयेto the lord

नमःobeisance

मन्त्रिणेto the counsellor / possessor of mantras

वाणिजायto the trader/merchant

कक्षाणाम्of girdles/belts (or boundary-strips)

पतयेto the lord

नमःobeisance

उच्चैर्घोषायto the loud-sounding one

आक्रन्दयतेhe cries out / he makes a loud cry

पत्तीनाम्of foot-soldiers / retainers

पतयेto the lord

नमःobeisance

Entities Mentioned

Rudra (Rohita / Sthapati / Vṛkṣāṇāṃ Pati)

Rudra (Bhuvant / Vārivaskṛta / Auṣadhīnāṃ Pati)

Rudra (Mantrin / Vāṇij / Kakṣāṇāṃ Pati)

Rudra (Uccairghoṣa / Ākrandayat / Pattīnām Pati)

Ritual Context

Viniyoga (Ritual Application)

Commentary Summary

Philosophical Concepts

Vedic Cosmology

Academic Analysis

Cross References

Yogic Application

Chanting Notes