Mantra 9

Rishi: Unspecified/Anukta
Devata: Viśve Devāḥ (with Rodasī and Apām Napāt invoked)
Chandas: Triṣṭubh-like (requires RV verification)

विश्वे देवा मम शृण्वन्तु यज्ञमुभे रोदसी अपां नपाच्च मन्म मा वो वचांसि परिचक्ष्याणि वोचं सुम्नेष्विद्वो अन्तमा मदेम

viśve devā mama śṛṇvantu yajñamubhe rodasī apāṃ napācca manma mā vo vacāṃsi paricakṣyāṇi vocaṃ sumneṣvidvo antamā madema

viśve devā mama śṛṇvantu yajñam ubhe rodasī apāṃ napāc ca manma mā vo vacāṃsi paricakṣyāṇi vocaṃ sumneṣv idvo antamā madema

सभी देव मेरे यज्ञ को सुनें; दोनों—द्यावा-पृथिवी—और अपाम्-नपात् भी (सुनें)। हे देवो, मैं तुम्हारे बीच निन्द्य वचन न बोलूँ; हे समृद्ध दाताओ, तुम्हारे सुम्न (अनुग्रह) में हम परम आनन्द से मग्न हों।

viśve | devāḥ | mama | śṛṇvantu | yajñam | ubhe | rodasī | apām | napāt | ca | manma | mā | vaḥ | vacāṃsi | paricakṣyāṇi | vocam | sumneṣu | idvaḥ | antamā | madema

विश्वेall
विश्वे:
Kartā (देवाः इत्यस्य विशेषणरूपेण) अथवा Kartā-सम्बन्धी
TypeAdjective
Rootविश्व (प्रातिपदिक)
देवाःthe gods
देवाः:
Kartā
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
ममof me, my
मम:
सम्बन्ध (genitive) / अधिकार-सम्बन्ध
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
शृण्वन्तुmay (they) hear
शृण्वन्तु:
क्रिया (कर्तृ-देवाः)
TypeVerb
Rootश्रु (धातु)
यज्ञम्the sacrifice
यज्ञम्:
Karma
TypeNoun
Rootयज्ञ (प्रातिपदिक)
उभेboth
उभे:
Kartā (रोदसी इत्यस्य विशेषणरूपेण) अथवा Karma-सम्बन्धी
TypeAdjective
Rootउभ (प्रातिपदिक)
रोदसीthe two worlds (heaven and earth)
रोदसी:
Kartā (शृण्वन्तु इत्यस्य कर्तृ-समुच्चयः) अथवा Karma (शृण्वन्तु इत्यस्य) प्रसङ्गे
TypeNoun
Rootरोदसी (प्रातिपदिक; द्यावापृथिव्यौ)
अपाम्of the waters
अपाम्:
सम्बन्ध (genitive) विशेषण-सम्बन्धः
TypeNoun
Rootअप्/आप् (प्रातिपदिक)
नपात्the offspring/son (Napāt)
नपात्:
Kartā (शृण्वन्तु इत्यस्य कर्तृ-समुच्चयः) अथवा सम्बोधन-भावः (देवतासूचनम्)
TypeNoun
Rootनपात् (प्रातिपदिक)
and
:
समुच्चय (connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
मन्मmy hymn/thought
मन्म:
Karma (परिचक्ष्याणि इत्यस्य) / विषय
TypeNoun
Rootमन्मन् (प्रातिपदिक; स्तुति/विचार/मन्त्र)
माdo not
मा:
निषेध-सम्बन्ध
TypeIndeclinable
Rootमा (अव्यय; निषेध)
वःto you / of you
वः:
Sampradāna (युष्मभ्यः) अथवा सम्बन्ध (युष्माकम्)
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
वचांसिwords, utterances
वचांसि:
Karma (परिचक्ष्याणि इत्यस्य) अथवा Kartā (वोचम् इत्यस्य वाक्ये) प्रसङ्गे
TypeNoun
Rootवचस् (प्रातिपदिक)
परिचक्ष्याणिto be declared/proclaimed
परिचक्ष्याणि:
Karma-विशेषण (वचांसि/मन्म) अथवा विधेय-विशेषण
TypeVerbal adjective (gerundive) / Adjective
Rootपरि-चक्ष् (धातु) → परिचक्ष्य (कृदन्त-प्रातिपदिक)
वोचम्I spoke / I will utter
वोचम्:
क्रिया (कर्तृ = अहम्)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
सुम्नेषुin (your) favors, in blessings
सुम्नेषु:
Adhikaraṇa (स्थित्यर्थे: ‘सुम्नेषु’)
TypeNoun
Rootसुम्न (प्रातिपदिक)
इद्वःindeed for you / indeed of you
इद्वः:
सम्बोधन/सम्बन्ध-बलवर्धन (emphasis) + Sampradāna/सम्बन्ध
TypeIndeclinable + Pronoun (enclitic cluster)
Rootइद् (निपात/अव्यय) + वः (युष्मद्)
अन्तमाthe utmost, the best/last
अन्तमा:
Kartā-विशेषण (मदेम इत्यस्य कर्तृ-समूहस्य) अथवा विधेय-विशेषण
TypeAdjective
Rootअन्तम (प्रातिपदिक; ‘अन्तिम/अत्यन्त’)
मदेमmay we rejoice
मदेम:
क्रिया (कर्तृ = वयम्)
TypeVerb
Rootमद् (धातु; ‘हर्षे/मदे’)

Rathantara (generic assignment; exact gāna requires Sāmavedic gāna-pāṭha)

{ "prastava": "o hā / hā-i (solemn prelude)", "udgitha": "viśve devā mama śṛṇvantu yajñam ...", "pratihara": "ho-i (measured)", "upadrava": "... mā vo vacāṃsi paricakṣyāṇi vocam ...", "nidhana": "... sumneṣv idvo antamā madema (communal closure)", "structure_notes": "Do not rush the negation clause (mā ... vocam); clarity and restraint are part of the ritual ‘safety’.", "singer_assignments": "Prastotṛ / Udgātṛ / Pratihartṛ / Udgātṛ / all." }

{ "gloss_summary": "Prayer that all deities (and Heaven–Earth, Apām-napāt) hear the yajña; request to avoid ‘paricakṣyāṇi vacāṃsi’—ritually dangerous or blameworthy speech; desire to rejoice in divine favours (sumna).", "ritual_interpretation": "Faulty recitation/inauspicious utterance can impair yajña; hence a protective petition for correctness and auspicious completion.", "theological_insight": "Divine hearing implies divine governance: speech must be aligned with ṛta to receive sumna and culminate in rejoicing.", "etymology_highlights": "sumna as gracious favour/support; paricakṣyāṇa as ‘censurable/objectionable’ (fit to be ‘pointed out’ as a fault)." }