Mantra 6
Sukta 8.15
Devata: Indra
Samhita Patha (Devanagari)
तदद्या चित्त उक्थिनोऽनु ष्टुवन्ति पूर्वथा । वृषपत्नीरपो जया दिवेदिवे ॥
Samhita Patha (IAST)
तद॒द्या चि॑त्त उ॒क्थिनोऽनु॑ ष्टुवन्ति पू॒र्वथा॑ । वृष॑पत्नीर॒पो ज॑या दि॒वेदि॑वे ॥
Transliteration
tád adyā́ cít ta ukthíno ánu stuvanti pū́rvathā | vṛ́ṣapatnīr apó jayā divé-dive ||
Translation
आज भी उक्थिन (स्तोत्रगायक) पूर्ववत् तेरे पीछे चलते और तेरा स्तवन करते हैं। वृषभ-पति वाली आपः (जल-शक्तियाँ) हमें दिवसेंदिवस जिता दे।
Padapatha (Word Analysis)
तत् । अ॒द्य । चि॒त् । ते॒ । उ॒क्थिनः॑ । अनु॑ । स्तु॒व॒न्ति॒ । पू॒र्वऽथा॑ । वृष॑ऽपत्नीः । अ॒पः । ज॒य॒ । दि॒वेऽदि॑वे ॥तत् । अद्य । चित् । ते । उक्थिनः । अनु । स्तुवन्ति । पूर्वथा । वृषपत्नीः । अपः । जय । दिवेदिवे ॥tat | adya | cit | te | ukthinaḥ | anu | stuvanti | pūrva-thā | vṛṣa-patnīḥ | apaḥ | jaya | dive--dive
Word by Word
तत्that
तत्:
Karma (उक्थं/स्तुत्यं ‘तत्’ = ‘that (praise/deed)’)
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अद्यtoday, now
अद्य:
Adhikaraṇa (काल)
TypeIndeclinable
Rootअद्य (अव्यय)
चित्even, indeed
चित्:
—
TypeIndeclinable
Rootचित् (अव्यय/निपात)
तof you, your
त:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypePronoun
Rootत्वद्/युष्मद् (एन्क्लिटिक सर्वनाम-रूप)
उक्थिनःthe hymn-singers, reciters of uktha
उक्थिनः:
Kartā
TypeNoun (agent noun) / Adjective
Rootउक्थिन् (प्रातिपदिक; उक्थ + इन्)
अनुafter, along, in accordance
अनु:
—
TypeIndeclinable (preverb)
Rootअनु (उपसर्ग/अव्यय)
ष्टुवन्तिthey praise
ष्टुवन्ति:
Kriyā
TypeVerb
Root√स्तु (स्तवने)
पूर्वथाas before, in the former way
पूर्वथा:
Adhikaraṇa (रीति)
TypeIndeclinable
Rootपूर्वथा (अव्यय; पूर्व + था)
वृषपत्नीर्having a bull as husband; ‘bull-wived’ (epithet)
वृषपत्नीर्:
Kartā (द्वितीय वाक्ये) अथवा विशेष्य (अपः के विशेषणरूपेण)
TypeNoun
Rootवृषपत्नि (प्रातिपदिक; वृष + पत्नि)
अपःthe waters
अपः:
Kartā (जया इति क्रियायाः) / or Apposition with वृषपत्नीर्
TypeNoun
Rootअप् (प्रातिपदिक)
जयाlet (her/them) win; may (she/they) conquer
जया:
Kriyā
TypeVerb
Root√जि (जयति; जये)
दिवे-दिवेday by day
दिवे-दिवे:
Adhikaraṇa (काल)
TypeNoun (reduplicated in distributive)
Rootदिव् (प्रातिपदिक: दिवस्/दिव)