Mantra 15
Sukta 8.14
Rishi: Unknown/unspecified in provided input (verify hymn header for 8.14)
Devata: Indra
Chandas: Likely Anuṣṭubh-like shorter meter in this opening (exact scansion required)
Samhita Patha (Devanagari)
असुन्वामिन्द्र संसदं विषूचीं व्यनाशयः । सोमपा उत्तरो भवन् ॥
Samhita Patha (IAST)
अ॒सु॒न्वामि॑न्द्र सं॒सदं॒ विषू॑चीं॒ व्य॑नाशयः । सो॒म॒पा उत्त॑रो॒ भव॑न् ॥
Transliteration
ásunvām índra saṃsádaṃ viṣū́cīṃ vy ànāśayaḥ | somapā́ úttaro bhávan ||
Translation
हे इन्द्र! यज्ञ न करने वालों की वक्र-गति वाली विकृत सभा को तूने तोड़कर तितर-बितर कर दिया; सोमपान करते हुए तू उच्चतर, विजयी-अवरोध-भंजक शक्ति बन गया।
Padapatha (Word Analysis)
अ॒सु॒न्वाम् । इ॒न्द्र॒ । स॒म्ऽसद॑म् । विषू॑चीम् । वि । अ॒ना॒श॒यः॒ । सो॒म॒ऽपाः । उत्ऽत॑रः । भव॑न् ॥असुन्वाम् । इन्द्र । सम्सदम् । विषूचीम् । वि । अनाशयः । सोमपाः । उत्तरः । भवन् ॥asunvām | indra | sam-sadam | viṣūcīm | vi | anāśayaḥ | soma-pāḥ | ut-taraḥ | bhavan
Word by Word
असुन्वाthe non-presser (one who does not press Soma)
असुन्वा:
कर्तृ
TypeNoun (agent noun)
Rootसु (धातु, ‘to press/extract Soma’) → सु- (कृदन्त/प्रातिपदिक) with नञ्-प्रत्यय ‘a-’
इन्द्रO Indra
इन्द्र:
सम्बोधन
TypeNoun (proper)
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
संसदम्the assembly/session
संसदम्:
कर्म
TypeNoun
Rootसंसद् (प्रातिपदिक; सम् + सद् ‘to sit/assemble’ → ‘assembly, session’)
विषूचीम्scattered, disunited
विषूचीम्:
कर्म (विशेषणत्वेन)
TypeAdjective
Rootविषूची (प्रातिपदिक; ‘going apart, divergent, scattered’)
विapart, asunder
वि:
—
TypeIndeclinable (prefix/preverb)
Rootवि (उपसर्ग/अव्यय)
अनाशयःyou destroyed / you caused to perish
अनाशयः:
क्रिया (कर्तृ: इन्द्रः)
TypeVerb
Rootनश् (धातु ‘to perish/destroy’) with उपसर्ग अनु-; causative sense ‘to cause to perish’
सोमपाःSoma-drinker
सोमपाः:
कर्तृ (विशेषणत्वेन)
TypeNoun/Adjective
Rootसोमपा (प्रातिपदिक; सोम + पा ‘drinker’)
उत्तरोhigher, superior, victorious
उत्तरो:
कर्तृ (विशेषणत्वेन)
TypeAdjective
Rootउत्तर (प्रातिपदिक)
भवन्you are / you become
भवन्:
क्रिया (कर्तृ: इन्द्रः)
TypeVerb
Rootभू (धातु ‘to be, become’)