HomeRig VedaMandala 10Sukta 50Mantra 3
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 3

Sukta 10.50

Rishi: As RV 10.50
Devata: Indra
Chandas: Triṣṭubh (probable)

के ते नर इन्द्र ये त इषे ये ते सुम्नं सधन्यमियक्षान् । के ते वाजायासुर्याय हिन्विरे के अप्सु स्वासूर्वरासु पौंस्ये ॥

के ते नर॑ इन्द्र॒ ये त॑ इ॒षे ये ते॑ सु॒म्नं स॑ध॒न्य१॒॑मिय॑क्षान् । के ते॒ वाजा॑यासु॒र्या॑य हिन्विरे॒ के अ॒प्सु स्वासू॒र्वरा॑सु॒ पौंस्ये॑ ॥

ké te nára indra yé ta iṣé yé te sumnáṃ sa-dhányam íyakṣān | ké te vā́jāyāsuryā́ya hinvire ké apsú svā́su urvárāsu paúṃsye ||

हे इन्द्र! वे कौन-से तेरे नर हैं जो तेरे इष (पोषण) की कामना करते हैं, और जिन्होंने तेरे सुम्न—सच्चे धन को देने वाली कृपा—के लिए यज्ञ किया है? वे कौन हैं जो तुझे वाज के लिए, सूर्य (प्रभुत्वमय प्रकाश-बल) के लिए प्रेरित करते हैं? वे कौन हैं जो अप्सु (जल-लोक) में और स्वासु ऊर्वरासु (शुभ, उर्वर भूमियों) में तेरे पौंस्य (पुरुषार्थ-शक्ति) को जगाते हैं?

के । ते । नरः॑ । इ॒न्द्र॒ । ये । ते॒ । इष॒े । ये । ते॒ । सु॒म्नम् । स॒ऽध॒न्य॑म् । इय॑क्षान् । के । ते॒ । वाजा॑य । अ॒सु॒र्या॑य । हि॒न्वि॒रे॒ । के । अ॒प्ऽसु । स्वासु॑ । उ॒र्वरा॑सु । पौंस्ये॑ ॥के । ते । नरः । इन्द्र । ये । ते । इषे । ये । ते । सुम्नम् । सधन्यम् । इयक्षान् । के । ते । वाजाय । असुर्याय । हिन्विरे । के । अप्सु । स्वासु । उर्वरासु । पौंस्ये ॥ke | te | naraḥ | indra | ye | te | iṣe | ye | te | sumnam | sa-dhanyam | iyakṣān | ke | te | vājāya | asuryāya | hinvire | ke | ap-su | svāsu | urvarāsu | paiṃsye

केwhich (men)? who?
के:
Kartā (प्रश्नवाचकः कर्तृ-समूहः)
TypePronoun
Rootकिम् (प्रातिपदिक)
तेyour / of you
ते:
सम्बन्ध (genitive relation)
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) → तद्-श्रुति (2nd person enclitic)
नरःmen, heroes
नरः:
Kartā (के? नरः)
TypeNoun
Rootनर (प्रातिपदिक)
इन्द्रO Indra
इन्द्र:
सम्बोधन
TypeNoun (proper)
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
येwho (those who)
ये:
Kartā (relative clause)
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
to you
:
Sampradāna
TypePronoun
Rootयुष्मद् (एन्क्लिटिक) → ‘te/ta’ (2nd person)
इषेfor refreshment, for aid/impulse
इषे:
Sampradāna/प्रयोजन (for refreshment/aid)
TypeNoun
Rootइष् (प्रातिपदिक: इष्/इषा ‘refreshment, impulse, might’)
येwho
ये:
Kartā (relative clause)
TypePronoun
Rootयद्
तेyour
ते:
सम्बन्ध
TypePronoun
Rootयुष्मद् (एन्क्लिटिक)
सुम्नम्favor, grace
सुम्नम्:
Karma
TypeNoun
Rootसुम्न (प्रातिपदिक)
सधन्यम्wealth-bringing, prosperous
सधन्यम्:
Karma (विशेषण-सम्बन्धः)
TypeAdjective
Rootसधन्य (प्रातिपदिक; ‘prosperous/bringing wealth’)
इयक्षान्have worshipped, have sacrificed
इयक्षान्:
Kriyā (of the relative subject ‘ye’)
TypeVerb
Rootयज् (धातु) — desiderative/intensive? here: perfect/ aorist-like Vedic form ‘iyakṣ-’
केwhich (ones)? who?
के:
Kartā (प्रश्न)
TypePronoun
Rootकिम्
तेyour
ते:
सम्बन्ध
TypePronoun
Rootयुष्मद् (एन्क्लिटिक)
वाजायfor prize/strength, for victory
वाजाय:
Sampradāna/प्रयोजन
TypeNoun
Rootवाज (प्रातिपदिक)
असुर्यायfor lordly power, for asura-might
असुर्याय:
Sampradāna/प्रयोजन
TypeNoun/Adjective (abstract/quality)
Rootअसुर्य (प्रातिपदिक; ‘lordly, asura-like power’)
हिन्विरेthey impelled, they urged on
हिन्विरे:
Kriyā
TypeVerb
Rootहिन्व् (धातु) ‘to set in motion, impel’
केwho? which (ones)?
के:
Kartā (प्रश्न)
TypePronoun
Rootकिम्
अप्सुin the waters
अप्सु:
Adhikaraṇa
TypeNoun
Rootअप् (प्रातिपदिक; ‘water’)
स्वासुin their own
स्वासु:
Adhikaraṇa (विशेषण-सम्बन्धः)
TypeAdjective
Rootस्व (प्रातिपदिक; ‘own’)
ऊर्वरासुin the fertile fields
ऊर्वरासु:
Adhikaraṇa
TypeNoun
Rootऊर्वरा (प्रातिपदिक; ‘fertile field’)
पौंस्येin manliness, in heroic strength
पौंस्ये:
Adhikaraṇa (sphere: ‘in manly power’)
TypeNoun
Rootपौंस्य (प्रातिपदिक; ‘manliness, virility, heroic power’)