Mantra 6
Sukta 10.119
Rishi: Agastya Māna
Devata: Soma
Chandas: Jagatī
Samhita Patha (Devanagari)
नहि मे अक्षिपच्चनाच्छान्त्सुः पञ्च कृष्टयः । कुवित्सोमस्यापामिति ॥
Samhita Patha (IAST)
न॒हि मे॑ अक्षि॒पच्च॒नाच्छा॑न्त्सु॒: पञ्च॑ कृ॒ष्टय॑: । कु॒वित्सोम॒स्यापा॒मिति॑ ॥
Transliteration
náhi me akṣípat canā́cchā́ntsuḥ páñca kṛ́ṣṭayaḥ | kuvít sómasyāpā́m ití ||
Translation
पाँचों जनों में से किसी ने भी मुझे तनिक भी नहीं गिराया; वे मुझे छू तक नहीं सके। क्या यह सोम के आपः (जल) से ही यह अजेय स्थैर्य उत्पन्न होता है?
Padapatha (Word Analysis)
न॒हि । मे॒ । अ॒क्षि॒ऽपत् । च॒न । अच्छा॑न्त्सुः । पञ्च॑ । कृ॒ष्टयः॑ । कु॒वित् । सोम॑स्य । अपा॑म् । इति॑ ॥नहि । मे । अक्षिपत् । चन । अच्छान्त्सुः । पञ्च । कृष्टयः । कुवित् । सोमस्य । अपाम् । इति ॥nahi | me | akṣipat | cana | acchāntsuḥ | pañca | kṛṣṭayaḥ | kuvit | somasya | apām | iti
Word by Word
नहिsurely not / indeed not
नहि:
—
TypeIndeclinable
Rootनहि (न + हि)
मेof me / my
मे:
सम्बन्ध (genitive relation)
TypePronoun
Rootअस्मद्
अक्षिthe eye
अक्षि:
कर्तृ (subject of the verb)
TypeNoun
Rootअक्षि
पच्चनात्from cooking / from the act of cooking
पच्चनात्:
अपादान
TypeKṛdanta (verbal noun/participle-base)
Rootपच् (धातु) → पच्चन (कृदन्त-प्रातिपदिक)
छान्त्सुःhas covered / has veiled
छान्त्सुः:
क्रिया
TypeVerb
Rootछद्/छन्द् (Vedic; ‘to cover/veil’) → छान्त्सु (perf./aor.-based form in Vedic)
पञ्चfive
पञ्च:
विशेषण (of कृष्टयः)
TypeNumeral/Adjective
Rootपञ्चन्
कृष्टयःpeoples / tribes
कृष्टयः:
कर्तृ/विषय (topic/subject in apposition)
TypeNoun
Rootकृष्टि
कुवित्whether? / perhaps?
कुवित्:
—
TypeIndeclinable
Rootकु + वित् (particle)
सोमस्यof Soma
सोमस्य:
सम्बन्ध (genitive)
TypeNoun
Rootसोम
अपाम्of the waters
अपाम्:
सम्बन्ध (genitive)
TypeNoun
Rootअप् (आप्)
इतिthus / so
इति:
—
TypeIndeclinable
Rootइति