Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 4

Sukta 10.109

Rishi: Unknown/unspecified in input (traditional Anukramaṇī assigns RV 10.109 to a specific seer; not provided here)
Devata: Brahma-jāyā / the dharmic power guarding brahma
Chandas: Triṣṭubh (probable for RV 10.109)

देवा एतस्यामवदन्त पूर्वे सप्तऋषयस्तपसे ये निषेदुः । भीमा जाया ब्राह्मणस्योपनीता दुर्धां दधाति परमे व्योमन् ॥

दे॒वा ए॒तस्या॑मवदन्त॒ पूर्वे॑ सप्तऋ॒षय॒स्तप॑से॒ ये नि॑षे॒दुः । भी॒मा जा॒या ब्रा॑ह्म॒णस्योप॑नीता दु॒र्धां द॑धाति पर॒मे व्यो॑मन् ॥

devā́ etasyā́m avadanta pū́rve saptaṛ́ṣayas tápase yé niṣedúḥ | bhīmā́ jāyā́ brāhmaṇásyópanītā durdhā́ṁ dadhāti paramé vyòman ||

उसके विषय में प्राचीन देवों ने कहा; और वे सात ऋषि भी, जो तपस् की दीप्ति में आसनस्थ हुए। ब्राह्मण की जाया, जब विधिपूर्वक (धर्म-मार्ग में) उपनीता होती है, तब सामर्थ्य में भीषण होती है; वह परम व्योम में दुर्धर फल—कठिन दाय—स्थापित कर देती है।

दे॒वाः । ए॒तस्या॑म् । अ॒व॒द॒न्त॒ । पूर्वे॑ । स॒प्त॒ऽऋ॒षयः॑ । तप॑से । ये । नि॒ऽसे॒दुः । भी॒मा । जा॒या । ब्रा॒ह्म॒णस्य॑ । उप॑ऽनीता । दुः॒ऽधाम् । द॒धा॒ति॒ । प॒र॒मे । विऽओ॑मन् ॥देवाः । एतस्याम् । अवदन्त । पूर्वे । सप्तऋषयः । तपसे । ये । निसेदुः । भीमा । जाया । ब्राह्मणस्य । उपनीता । दुःधाम् । दधाति । परमे । विओमन् ॥devāḥ | etasyām | avadanta | pūrve | sapta-ṛṣayaḥ | tapase | ye | ni-seduḥ | bhīmā | jāyā | brāhmaṇasya | upa-nītā | duḥ-dhām | dadhāti | parame | vi-oman

देवाःthe gods
देवाः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootदेव
एतस्याम्in/with regard to this (woman/one)
एतस्याम्:
अधिकरण
TypePronoun
Rootएतद्
अवदन्तspoke, declared
अवदन्त:
क्रिया
TypeVerb
Rootवद्
पूर्वेthe former/ancient (ones)
पूर्वे:
कर्तृ (विशेषण)
TypeAdjective (used substantively)
Rootपूर्व
सप्तseven
सप्त:
विशेषण
TypeNumeral
Rootसप्त
ऋषयःseers
ऋषयः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootऋषि
तपसेfor austerity, for tapas
तपसे:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootतपस्
येwho
ये:
कर्तृ
TypeRelative pronoun
Rootयद्
निषेदुःsat down, took their seat
निषेदुः:
क्रिया
TypeVerb
Rootसद् (√सद् ‘to sit’) with नि-
भीमाterrible, formidable
भीमा:
विशेषण
TypeAdjective
Rootभीम
जायाwife
जाया:
कर्तृ
TypeNoun
Rootजाया
ब्राह्मणस्यof the brahman/priest
ब्राह्मणस्य:
सम्बन्ध
TypeNoun
Rootब्राह्मण
उपनीताled near; brought (as a bride)
उपनीता:
विशेषण
TypeParticiple
Rootनी (√नी ‘to lead’) with उप-; past passive participle
दुर्धाम्ill-ordained state/evil condition (misfortune)
दुर्धाम्:
कर्म
TypeNoun
Rootदुर्धा (दुर्- + धा/धामन्-सम्बद्ध)
दधातिplaces, puts, brings about
दधाति:
क्रिया
TypeVerb
Rootधा
परमेhighest, supreme
परमे:
विशेषण
TypeAdjective
Rootपरम
व्योमन्in the sky, in the highest heaven
व्योमन्:
अधिकरण
TypeNoun
Rootव्योमन्