Mantra 8
Sukta 10.105
Devata: Indra (contextual continuation of the hymn’s Indraic frame; addressee implied by tve)
Chandas: Jagatī or Triṣṭubh (uncertain from excerpt; requires meter scan of full sukta)
Samhita Patha (Devanagari)
अव नो वृजिना शिशीह्यृचा वनेमानृचः । नाब्रह्मा यज्ञ ऋधग्जोषति त्वे ॥
Samhita Patha (IAST)
अव॑ नो वृजि॒ना शि॑शीह्यृ॒चा व॑नेमा॒नृच॑: । नाब्र॑ह्मा य॒ज्ञ ऋध॒ग्जोष॑ति॒ त्वे ॥
Transliteration
áva no vṛjinā́ śiśīhy ṛcā́ vanemā́nṛcaḥ | nábrahmā yajñá ṛ́dhag jóṣati tvé ||
Translation
हमसे वक्रता—मिथ्या गति का टेढ़ापन—दूर कर, उसे तीक्ष्ण कर के काट दे; ऋचा, सत्य उच्चारण द्वारा हम विजय पाएं, वाणी/ब्रह्म से रहित न हों। ब्रह्म-बल से रहित यज्ञ तुझसे पृथक् होकर आनन्द न ले।
Padapatha (Word Analysis)
अव॑ । नः॒ । वृ॒जि॒ना । शि॒शी॒हि॒ । ऋ॒चा । व॒ने॒म॒ । अ॒नृचः॑ । न । अब्र॑ह्मा । य॒ज्ञः । ऋध॑क् । जोष॑ति । त्वे इति॑ ॥अव । नः । वृजिना । शिशीहि । ऋचा । वनेम । अनृचः । न । अब्रह्मा । यज्ञः । ऋधक् । जोषति । त्वे इति ॥ava | naḥ | vṛjinā | śiśīhi | ṛcā | vanema | anṛcaḥ | na | abrahmā | yajñaḥ | ṛdhak | joṣati | tve iti
Word by Word
अवdown; away; (as preverb)
अव:
—
TypeIndeclinable
Rootअव (upasarga/avyaya)
नःto us / our
नः:
Sampradāna (recipient) / Sambandha
TypePronoun
Rootअस्मद्
वृजिनात्from distress, from sin/evil
वृजिनात्:
Apādāna
TypeNoun
Rootवृजिन (prātipadika)
शिशीहिsharpen/strengthen (us); make (us) keen
शिशीहि:
(verb of request; agent implied = ‘you’)
TypeVerb
Root√शा/शि (शिशी- ‘to sharpen, whet; make strong/keen’)
ऋचाwith a hymn/verse
ऋचा:
Karaṇa
TypeNoun
Rootऋच् (prātipadika: ऋच्/ऋचा ‘hymn, verse’)
वनेमmay we win/obtain
वनेम:
Kartā (we)
TypeVerb
Root√वन् (to win, obtain)
अनृचः(those) hymnless; without verses
अनृचः:
Kartā (as predicate/contrast class) / Sambandha
TypeAdjective/Noun
Rootअनृच् (a- + ऋच् ‘without hymn’)
नnot
न:
—
TypeIndeclinable
Rootन
आtowards; unto
आ:
—
TypeIndeclinable
Rootआ (upasarga/avyaya)
ब्रह्माthe brahman-priest / sacred utterance
ब्रह्मा:
Kartā
TypeNoun
Rootब्रह्मन् (prātipadika)
यज्ञःthe sacrifice
यज्ञः:
Kartā (coordinated subject) / Sambandha
TypeNoun
Rootयज्ञ (prātipadika)
ऋधक्separately; apart
ऋधक्:
—
TypeIndeclinable
Rootऋधक् (avyaya)
जोषतिis pleased; accepts; enjoys
जोषति:
Kartā (brahmā/yajñaḥ) → Karma (implicit: offerings/poetry)
TypeVerb
Root√जुष् (to enjoy, be pleased with; accept)
त्वेin you; with you
त्वे:
Adhikaraṇa
TypePronoun
Rootत्वम्