Mantra 15
Sukta 1.25
Rishi: वसिष्ठ (Vasiṣṭha) (traditional attribution for RV 1.25)
Devata: वरुण (Varuṇa)
Chandas: त्रिष्टुभ् (Triṣṭubh)
Samhita Patha (Devanagari)
उत यो मानुषेष्वा यशश्चक्रे असाम्या । अस्माकमुदरेष्वा ॥
Samhita Patha (IAST)
उ॒त यो मानु॑षे॒ष्वा यश॑श्च॒क्रे असा॒म्या । अ॒स्माक॑मु॒दरे॒ष्वा ॥
Transliteration
utá yó mā́nuṣeṣv ā́ yáśaś cakré asā́myā | asmā́kam udáreṣv ā́ ||
Translation
और वह जो मनुष्यों के बीच अतुल यश रचता है—वही सामर्थ्य हमारे भीतर, हमारे उदरों/अन्तःकक्षों में भी प्रवेश करे, ताकि हमारे भीतर भी वही विस्तार और ऋत की सम्यकता स्थापित हो।
Padapatha (Word Analysis)
उ॒त । यः । मानु॑षेषु । आ । यशः॑ । च॒क्रे । असा॑मि । आ । अ॒स्माक॑म् । उ॒दरे॑षु । आ ॥उत । यः । मानुषेषु । आ । यशः । चक्रे । असामि । आ । अस्माकम् । उदरेषु । आ ॥uta | yaḥ | mānuṣeṣu | ā | yaśaḥ | cakre | asāmi | ā | asmākam | udareṣu | ā
Word by Word
उतand; also; moreover
उत:
—
TypeIndeclinable
Rootउत (निपात)
यःwho (he who)
यः:
Kartā
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
मानुषेषुamong humans
मानुषेषु:
Adhikaraṇa
TypeNoun/Adjective
Rootमानुष (प्रातिपदिक; ‘human’)
आunto; towards; (as preverb intensifying/goal-directed)
आ:
—
TypeIndeclinable
Rootआ (उपसर्ग/निपात)
यशःfame; glory
यशः:
Karma
TypeNoun
Rootयशस् (नपुंसकलिङ्ग-प्रातिपदिक)
चक्रेhas made; has wrought
चक्रे:
—
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
असाम्याwith unequalled (power); unsurpassedly
असाम्या:
Karaṇa
TypeNoun/Adjective
Rootअसाम्य (प्रातिपदिक; a-/साम्य ‘equality’)
अस्माकम्of us; our
अस्माकम्:
—
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
उदरेषुin (our) bellies; in the wombs
उदरेषु:
Adhikaraṇa
TypeNoun
Rootउदर (प्रातिपदिक)
आunto; into
आ:
—
TypeIndeclinable
Rootआ (उपसर्ग/निपात)