HomeRig VedaMandala 1Sukta 109Mantra 4
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 4

Sukta 1.109

Devata: Indrāgnī; with Aśvinā and Dhīṣaṇā as associated powers
Chandas: Triṣṭubh (probable)

युवाभ्यां देवी धिषणा मदायेन्द्राग्नी सोममुशती सुनोति । तावश्विना भद्रहस्ता सुपाणी आ धावतं मधुना पृङ्क्तमप्सु ॥

यु॒वाभ्यां॑ दे॒वी धि॒षणा॒ मदा॒येन्द्रा॑ग्नी॒ सोम॑मुश॒ती सु॑नोति । ताव॑श्विना भद्रहस्ता सुपाणी॒ आ धा॑वतं॒ मधु॑ना पृ॒ङ्क्तम॒प्सु ॥

yuvā́bhyāṃ devī́ dhiṣáṇā madā́ya indrā́gnī sómam uśatī́ sunoti | tā́v aśvinā bhadráhastā supāṇī́ ā́ dhāvatam mádhunā pṛ́ṅktam apsú ||

हे इन्द्राग्नी, मद के लिए इच्छुक देवी धिषणा तुम्हारे लिए सोम को निचोड़ती है। और हे अश्विनौ—भद्रहस्त, सुपाणी—तुम दौड़कर यहाँ आओ और उसे मधु के साथ जलों में मिला दो।

यु॒वाभ्या॑म् । दे॒वी । धि॒षणा॑ । मदा॑य । इन्द्रा॑ग्नी॒ इति॑ । सोम॑म् । उ॒श॒ती । सु॒नो॒ति॒ । तौ । अ॒श्वि॒ना॒ । भ॒द्र॒ऽह॒स्ता॒ । सु॒पा॒णी॒ इति॑ सुऽपाणी । आ । धा॒व॒त॒म् । मधु॑ना । पृ॒ङ्क्तम् । अ॒प्ऽसु ॥युवाभ्याम् । देवी । धिषणा । मदाय । इन्द्राग्नी इति । सोमम् । उशती । सुनोति । तौ । अश्विना । भद्रहस्ता । सुपाणी इति सुपाणी । आ । धावतम् । मधुना । पृङ्क्तम् । अप्सु ॥yuvābhyām | devī | dhiṣaṇā | madāya | indrāgnī iti | somam | uśatī | sunoti | tau | aśvinā | bhadra-hastā | supāṇī itisu-pāṇī | ā | dhāvatam | madhunā | pṛṅktam | ap-su

युवाभ्याम्by/with you two
युवाभ्याम्:
करण
TypePronoun
Rootयुव (युष्मद्-द्विवचन-प्रातिपदिक) / युव-
देवीthe goddess
देवी:
कर्तृ
TypeNoun
Rootदेवी (देव-स्त्री) / देव
धिषणाDhīṣaṇā (inspiration/holy thought)
धिषणा:
कर्तृ
TypeNoun
Rootधिषणा
मदायfor exhilaration/intoxication
मदाय:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootमद
इन्द्राग्नीO Indra and Agni
इन्द्राग्नी:
सम्बोधन
TypeNoun
Rootइन्द्राग्नी (इन्द्र+अग्नि, द्वन्द्व)
सोमम्Soma (the pressed drink)
सोमम्:
कर्म
TypeNoun
Rootसोम
उशतीdesiring, eager
उशती:
कर्तृ (देवी/धिषणा-विशेषण)
TypeAdjective (participle)
Rootउशत् (उश् ‘to desire’)
सुनोतिpresses/expresses
सुनोति:
क्रिया
TypeVerb
Rootसु (सुनोति) ‘to press/express (Soma)’
तौthose two (you two)
तौ:
कर्तृ
TypePronoun
Rootतद्
अश्विनाO Aśvins
अश्विना:
सम्बोधन
TypeNoun
Rootअश्विन्
भद्रहस्ताO you two of auspicious hands
भद्रहस्ता:
सम्बोधन
TypeAdjective
Rootभद्रहस्त (भद्र+हस्त)
सुपाणीO you two with good hands
सुपाणी:
सम्बोधन
TypeAdjective
Rootसुपाणि (सु+पाणि)
hither, forth (towards)
:
TypeIndeclinable (preverb) / particle
Root
धावतम्run/come swiftly (you two)!
धावतम्:
क्रिया
TypeVerb
Rootधाव् ‘to run’
मधुनाwith honey/sweetness (mead)
मधुना:
करण
TypeNoun
Rootमधु
पृङ्क्तम्mix/sprinkle (you two)!
पृङ्क्तम्:
क्रिया
TypeVerb
Rootपृच्/पृङ्क् (वेद. ‘to mix, to sprinkle, to anoint’)
अप्सुin the waters
अप्सु:
अधिकरण
TypeNoun
Rootअप् (जल) बहुवचन-प्रातिपदिक