Previous Verse
Next Verse

Ramayana — Sundara Kanda, Sarga 51, Shloka 15

हनूमदुपदेशः रावणस्य च कोपः

Hanuman’s Counsel to Ravana and Ravana’s Wrath

अहं तु हनुमान्नाम मारुतस्यौरसस्सुतः।सीतायास्तु कृते तूर्णं शतयोजनमायतम्।।।।समुद्रं लङ्घयित्वैव तां दिदृक्षुरिहागतः।

ahaṃ tu hanumān nāma mārutasyaurasaḥ sutaḥ | sītāyās tu kṛte tūrṇaṃ śatayojanam āyatam || samudraṃ laṅghayitvaiva tāṃ didṛkṣur ihāgataḥ |

मैं हनुमान नाम से, मारुत का औरस पुत्र हूँ। सीता के लिए मैं शीघ्र ही सौ योजन विस्तृत समुद्र को लाँघकर, उन्हें देखने की इच्छा से यहाँ आया हूँ।

ahamI
aham:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootasmad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formप्रथमा-विभक्ति (Nominative/कर्ता), एकवचन
tubut/and
tu:
Discourse/Contrast (वाक्यसम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Roottu (अव्यय)
Formअव्यय; तु-निपात (contrast/also)
hanumānHanuman
hanumān:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Roothanumat (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
nāmaby name
nāma:
Viśeṣaṇa (विशेषण-भाव)
TypeIndeclinable
Rootnāman (प्रातिपदिक)
Formअव्ययप्रयोग; नाम-शब्दः (by name)
mārutasyaof Maruta (Wind)
mārutasya:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootmāruta (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन
aurasaḥown/legitimate
aurasaḥ:
Karta-viśeṣaṇa (कर्तृविशेषण)
TypeAdjective
Rootaurasa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण (sutaḥ)
sutaḥson
sutaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootsuta (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
sītāyāḥof Sita
sītāyāḥ:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootsītā (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन
tuindeed/for
tu:
Emphasis (अवधारण)
TypeIndeclinable
Roottu (अव्यय)
Formअव्यय; तु-निपात (emphasis/contrast)
kṛtefor the sake of
kṛte:
Hetu/Purpose (हेतु/प्रयोजन)
TypeIndeclinable
Rootkṛta (प्रातिपदिक) / √kṛ (धातु)
Formकृते इति सप्तमी-एकवचन-रूपेण अव्ययीभावप्रयोगः; अर्थे 'निमित्ते/हेतोः' (for the sake of)
tūrṇamswiftly
tūrṇam:
Kriyā-viśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Roottūrṇa (अव्यय/प्रातिपदिक)
Formअव्यय; क्रियाविशेषण (adverb: quickly)
śatayojanama hundred yojanas (in extent)
śatayojanam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootśata-yojana (प्रातिपदिक: शत + योजन)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/कर्म), एकवचन; द्विगुसमासः (शतं योजनानि यस्य/परिमाणम्)
āyatamwide/extended
āyatam:
Karma-viśeṣaṇa (कर्मविशेषण)
TypeAdjective
Rootāyata (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (śatayojanam)
samudramocean
samudram:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootsamudra (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
laṅghayitvāhaving leapt across
laṅghayitvā:
Pūrvakāla-kriyā (पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Root√laṅgh (धातु)
Formकृदन्त; त्वा-प्रत्ययान्त अव्यय (absolutive/gerund), 'लङ्घयित्वा'
evaindeed
eva:
Emphasis (अवधारण)
TypeIndeclinable
Rooteva (अव्यय)
Formअव्यय; एव-निपात (emphasis: indeed/just)
tāmher
tām:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
didṛkṣuḥdesirous to see
didṛkṣuḥ:
Karta-viśeṣaṇa (कर्तृविशेषण)
TypeVerb
Root√dṛś (धातु)
Formकृदन्त; सन्-प्रत्ययान्त इच्छार्थक (desiderative) विशेषण-रूप, पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; 'दिदृक्षु' = seeing-wishing
ihahere
iha:
Deśa (देश)
TypeIndeclinable
Rootiha (अव्यय)
Formअव्यय; देशवाचक (here)
āgataḥhas come
āgataḥ:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootā-√gam (धातु)
Formकृदन्त; क्त-प्रत्ययान्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

"I, Maruta's son, Hanuman by name too came swiftly leaping across a hundred yojanas across the ocean searching for Sita.

H
Hanumān
S
Sītā
S
Samudra (ocean)

FAQs

Selfless effort for a righteous cause (paropakāra in service of dharma) is worth extraordinary hardship.

Hanumān identifies himself to Rāvaṇa and recounts his ocean-crossing to find Sītā.

Śaurya (heroic courage) combined with bhakti and duty—fearless action undertaken for Sītā’s rescue.