Shloka 14

एकोनपञ्चाशः सर्गः (Sarga 49)

Aṅgada Re-energizes the Southern Search Party

Devanagari script

यथोद्दिष्टानि सर्वाणि सुग्रीवेण महात्मना।विचिन्वन्तु वनं सर्वे गिरिदुर्गाणि सर्वशः।।4.49.14।।

Transliteration

yathoddiṣṭāni sarvāṇi sugrīveṇa mahātmanā | vicinvantu vanaṃ sarve giridurgāṇi sarvaśaḥ ||

Translation

महात्मा सुग्रीव ने जैसा निर्देश दिया है, उसी के अनुसार तुम सब लोग हर प्रकार से वनों और पर्वतीय दुर्गम स्थानों की खोज करो।

Word by Word

• यथा: as
• यथा: क्रियाविशेषण (Manner)
• Type: Indeclinable
• Root: यथा (अव्यय)
• Form: प्रकार-अव्यय (adverb: ‘as/according to’)

• उद्दिष्टानि: indicated
• उद्दिष्टानि: कर्म-विशेषण (Object-qualifier)
• Type: Verb
• Root: उद् + दिश् (धातु)
• Form: कृदन्त—क्त-प्रत्ययान्त (PPP), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, बहुवचन; ‘pointed out/assigned’

• सर्वाणि: all
• सर्वाणि: कर्म-विशेषण (Object-qualifier)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, बहुवचन; उद्दिष्टानि-विशेषणम्

• सुग्रीवेण: by Sugriva
• सुग्रीवेण: करण (Karaṇa/Agent in passive; ‘by Sugriva’)
• Type: Noun
• Root: सुग्रीव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया (Instrumental/3rd), एकवचन

• महात्मना: by the great-souled (one)
• महात्मना: करण-विशेषण (Instrument-qualifier)
• Type: Adjective
• Root: महात्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; कर्मधारयः: महा + आत्मन्; सुग्रीव-विशेषणम्

• विचिन्वन्तु: let (them) search
• विचिन्वन्तु: क्रिया (Command)
• Type: Verb
• Root: वि + चि (धातु)
• Form: लोट् (Imperative), प्रथमपुरुष (3rd), बहुवचन; परस्मैपद: ‘let them search’

• वनम्: forest
• वनम्: कर्म (Karma/Object)
• Type: Noun
• Root: वन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• सर्वे: all (of you)
• सर्वे: कर्ता (Karta/Subject)
• Type: Noun
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; ‘all (of you)’

• गिरिदुर्गाणि: mountain strongholds
• गिरिदुर्गाणि: कर्म (Karma/Object)
• Type: Noun
• Root: गिरि (प्रातिपदिक) + दुर्ग (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः: गिरेः दुर्गाणि (mountain fastnesses)

• सर्वशः: everywhere
• सर्वशः: क्रियाविशेषण (Adverbial)
• Type: Indeclinable
• Root: सर्वशः (अव्यय)
• Form: परिमाण/व्याप्ति-अव्यय (adverb: ‘everywhere, in all ways’)

Characters & Entities

• Sugrīva
• forests (vana)
• vānara-s

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Dharma as disciplined obedience: fulfilling a rightful leader’s instructions with thoroughness and integrity.

What is the narrative situation?

The search-party is reminded to investigate all designated regions according to Sugrīva’s plan.

Which character virtue is emphasized?

Ājñā-pālana (faithful execution of orders) and saṅgha-dharma (team duty).