Shloka 3

सुग्रीवस्य वैरानुकथनम्

Sugriva’s Account of Enmity and Appeal to Rama

Devanagari script

इदं बहुशलाकं ते पूर्णचन्द्रमिवोदितम्।छत्रं सवालव्यजनं प्रतीच्छस्व मया धृतम्।।

Transliteration

idaṃ bahuśalākaṃ te pūrṇacandram ivoditam | chatraṃ savālavyajanaṃ pratīcchasva mayā dhṛtam ||

Translation

यह अनेक दण्डों वाला, पूर्णचन्द्र के उदय-सा शोभायमान छत्र, और साथ में चामर—इन दोनों को, जो मैंने धारण कर रखे हैं, आप स्वीकार करें।

Word by Word

• इदम्: this
• इदम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन (here: prathama as subject of implied ‘asti’ / or object presented)

• बहु-शलाकम्: having many ribs
• बहु-शलाकम्: Viśeṣaṇa (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: बहु (प्रातिपदिक) + शलाका (प्रातिपदिक)
• Form: कर्मधारय-समास (‘many-ribbed’), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषणम् (छत्रम्)

• ते: to you
• ते: Sampradāna (सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: चतुर्थी (dative), एकवचन

• पूर्ण-चन्द्रम्: the full moon
• पूर्ण-चन्द्रम्: Upamāna (उपमान)
• Type: Noun
• Root: पूर्ण (प्रातिपदिक) + चन्द्र (प्रातिपदिक)
• Form: कर्मधारय-समास, पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; उपमान (standard of comparison)

• इव: like
• इव: Upamā (उपमा-marker)
• Type: Indeclinable
• Root: इव (अव्यय)
• Form: उपमा-निपात (comparative particle)

• उदितम्: risen; appearing
• उदितम्: Viśeṣaṇa (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: उद्-इ (धातु) → उदित (कृदन्त)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त, नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषणम् (छत्रम्)

• छत्रम्: parasol
• छत्रम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: छत्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (accusative), एकवचन

• स-वाल-व्यजनम्: with yak-tail fans
• स-वाल-व्यजनम्: Viśeṣaṇa (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: स (अव्यय/उपसर्गवत्) + वाल (प्रातिपदिक) + व्यजन (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (सहित-भाव: ‘with yak-tail fans’), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषणम् (छत्रम्)

• प्रतीच्छस्व: accept
• प्रतीच्छस्व: Kriyā (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्रति-इष्/इच्छ् (धातु)
• Form: लोट् (imperative), मध्यमपुरुष, एकवचन, आत्मनेपद

• मया: by me
• मया: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: तृतीया (instrumental), एकवचन

• धृतम्: held
• धृतम्: Viśeṣaṇa (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: धृ (धातु) → धृत (कृदन्त)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त, नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषणम् (छत्रम्)

Context

'Here is the many-ribbed parasol shining like the full Moon above the horizon and the yak's tail-fan held by me.Pray accept it.

Characters & Entities

• Sugrīva
• Rāma
• chatra (parasol)

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

It reflects dharma as honoring a guest/ally with respect and proper offerings—upholding maryādā (courteous conduct) even amid distress.

What is the narrative situation?

As Sugrīva approaches friendship with Rāma, royal emblems like the parasol and yak-tail fan are offered as marks of honor.

Which character virtue is emphasized?

Generosity and courtesy: the act of offering symbols of honor to establish a righteous alliance.