Shloka 13

अजुन उवाच इयं कूटे मनुष्येन्द्र गहना महती शमी । भीमशाखा दुरारोहा श्मशानस्य समीपतः

arjuna uvāca iyaṁ kūṭe manuṣyendra gahanā mahatī śamī | bhīmaśākhā durārohā śmaśānasya samīpataḥ ||

अर्जुन बोले—हे मनुष्येन्द्र! इस टीले पर यह विशाल शमी-वृक्ष है—अत्यन्त घना, महान; इसकी शाखाएँ भीम-सी प्रबल हैं, चढ़ना कठिन है, और यह श्मशान के निकट स्थित है।

अर्जुनःArjuna
अर्जुनः:
Karta
TypeNoun
Rootअर्जुन
FormMasculine, Nominative, Singular
उवाचsaid
उवाच:
TypeVerb
Rootवच्
FormPerfect, Third, Singular
इयम्this
इयम्:
Karta
TypePronoun
Rootइदम्
FormFeminine, Nominative, Singular
कूटेon the summit/peak
कूटे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootकूट
FormNeuter, Locative, Singular
मनुष्येन्द्रO king of men
मनुष्येन्द्र:
TypeNoun
Rootमनुष्येन्द्र
FormMasculine, Vocative, Singular
गहनाdense, hard to penetrate
गहना:
TypeAdjective
Rootगहन
FormFeminine, Nominative, Singular
महतीgreat, large
महती:
TypeAdjective
Rootमहत्
FormFeminine, Nominative, Singular
शमीśamī tree
शमी:
TypeNoun
Rootशमी
FormFeminine, Nominative, Singular
भीमशाखाhaving formidable branches
भीमशाखा:
TypeAdjective
Rootभीमशाखा
FormFeminine, Nominative, Singular
दुरारोहाdifficult to climb
दुरारोहा:
TypeAdjective
Rootदुरारोह
FormFeminine, Nominative, Singular
श्मशानस्यof the cremation-ground
श्मशानस्य:
TypeNoun
Rootश्मशान
FormNeuter, Genitive, Singular
समीपतःnear, in the vicinity
समीपतः:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootसमीप

अजुन उवाच

A
Arjuna
Ś
śamī tree
C
cremation ground (śmaśāna)
M
mound/raised spot (kūṭa)

Educational Q&A

Prudence and restraint in the pursuit of dharma: even righteous aims (recovering weapons for a just war) require careful strategy, concealment, and awareness of place and circumstance.

Arjuna points out a large, dense śamī tree on a mound near a cremation ground, marking a significant location—traditionally used for concealment—within the Virāṭa-parvan context where the Pāṇḍavas’ hidden arms become relevant.