Previous Verse
Next Verse

Shloka 12

Virāṭa-parva Adhyāya 25: Kaurava Deliberation and the Search Directive (अन्वेषण-आदेशः)

गिरिकूटेषु तुड्रेषु नानाजनपदेषु च । जनाकीररेंषु देशेषु खर्वटेषु पुरेषु च,महाराज! हमने पर्वतोंके ऊँचे-ऊँचे शिखरोंपर, भिन्न-भिन्न देशोंमें, जनसमूहसे भरे हुए स्थानोंमें तथा तराईके गाँवों, बाजारों और नगरोंमें भी उनकी बहुत खोज की, परंतु कहीं भी पाण्डवोंका पता नहीं लगा। नरश्रेष्ठी] आपका कल्याण हो। सम्भव है, वे सर्वथा नष्ट हो गये हों

Vaiśampāyana uvāca: girikūṭeṣu tuṅgeṣu nānājanapadeṣu ca | janākīrṇeṣu deśeṣu kharvaṭeṣu pureṣu ca, mahārāja, vayaṁ parvataśikhareṣu nānādeśeṣu janasaṅkuleṣu sthāneṣu ca tathā kharvaṭeṣu paṇyapaṭṭaneṣu nagareṣu ca teṣāṁ bahu anvaiṣma, na ca kvacid api pāṇḍavānām adarśayāma | narāśreṣṭha, tava kalyāṇaṁ bhavatu | sambhāvayāmaḥ te sarvathā naṣṭāḥ syuḥ ||

वैशम्पायन बोले—“महाराज! हमने ऊँचे-ऊँचे पर्वत-शिखरों पर, भिन्न-भिन्न जनपदों में, जनसमूह से भरे प्रदेशों में तथा तराई के गाँवों, बाजारों और नगरों में भी उनकी बहुत खोज की; पर कहीं भी पाण्डवों का कोई पता न लगा। नरश्रेष्ठ! आपका कल्याण हो। सम्भव है, वे सर्वथा नष्ट हो गए हों।”

गिरिकूटेषुon mountain-peaks
गिरिकूटेषु:
Adhikarana
TypeNoun
Rootगिरिकूट
FormNeuter, Locative, Plural
तुड्रेषुin rugged/rough places (tudra-lands)
तुड्रेषु:
Adhikarana
TypeNoun
Rootतुड्र
FormMasculine, Locative, Plural
नानाvarious, diverse
नाना:
TypeIndeclinable
Rootनाना
जनपदेषुin countries/regions
जनपदेषु:
Adhikarana
TypeNoun
Rootजनपद
FormMasculine, Locative, Plural
and
:
TypeIndeclinable
Root
जनाकीर्णेषुin (places) crowded with people
जनाकीर्णेषु:
Adhikarana
TypeAdjective
Rootजनाकीर्ण
FormMasculine/Neuter, Locative, Plural
देशेषुin places/lands
देशेषु:
Adhikarana
TypeNoun
Rootदेश
FormMasculine, Locative, Plural
खर्वटेषुin villages/hamlets (kharvaṭa-s)
खर्वटेषु:
Adhikarana
TypeNoun
Rootखर्वट
FormMasculine, Locative, Plural
पुरेषुin towns/cities
पुरेषु:
Adhikarana
TypeNoun
Rootपुर
FormNeuter, Locative, Plural
and
:
TypeIndeclinable
Root
महाराजO great king
महाराज:
TypeNoun
Rootमहाराज
FormMasculine, Vocative, Singular

वैशम्पायन उवाच

V
Vaiśampāyana
M
Mahārāja (the king addressed)
P
Pāṇḍavas