Previous Verse
Next Verse

Shloka 25

Sūrya-stava: Dhaumya’s Counsel and the Aṣṭaśata-nāma of Sūrya

मनःसुपर्णो भूतादि: शीघ्रग: प्राणधारक: । धन्वन्तरिर्धूमकेतुरादिदेवो $दिते: सुत:,धौम्य बोले--१ सूर्य, २ अर्यमा, ३ भग, ४ त्वष्टा, ५ पूषा, ६ अर्क, ७ सविता, ८ रवि, ९ गभस्तिमान, १० अज, ११ काल, १२ मृत्यु, १३ धाता, १४ प्रभाकर, १५ पृथिवी, १६ आप, १७ तेज, १८ ख (आकाश), १९ वायु, २० परायण, २१ सोम, २२ बृहस्पति, २३ शुक्र, २४ बुध, २५ अंगारक (मंगल) २६ इन्द्र, २७ विवस्वानू, २८ दीप्तांशु, २९ शुचि, ३० शौरि, ३१ शनैश्वर, ३२ ब्रह्मा, ३३ विष्णु, ३४ रुद्र, ३५ स्कन्द, ३६ वरुण, ३७ यम, ३८ वैद्युताग्नि, ३९ जाठराग्नि, ४० ऐन्धनाग्नि, ४१ तेज:पति, ४२ धर्मध्वज, ४३ वेदकर्ता, ४४ वेदांग, ४५ वेदवाहन, ४६ कृत, ४७ त्रेता, ४८ द्वापर, ४९ सर्वमलाश्रय कलि, ५० कला-काष्ठा-मुहूर्तरूप समय, ५१ क्षपा (रात्रि), ५२ याम, ५३ क्षण, ५४ संवत्सरकर ५५ अध्वत्थ, ५६ कालचक्रप्रवर्तक विभावसु, ५७ शाश्वत पुरुष, ५८ योगी, ५९ व्यक्ताव्यक्त, ६० सनातन, ६१ कालाध्यक्ष, ६२ प्रजाध्यक्ष, ६३ विश्वकर्मा, ६४ तमोनुद, ६५ वरुण, ६६ सागर, ६७ अंशु, ६८ जीमूत, ६९ जीवन, ७० अरिहा, ७१ भूताश्रय, ७२ भूतपति, ७३ सर्वलोक-नमस्कृत, ७४ स्रष्टा, ७५ संवर्तक, ७६ वह्लि, ७७ सर्वादि, ७८ अलोलुप, ७९ अनन्त, ८० कपिल, ८१ भानु, ८२ कामद, ८३ सर्वतोमुख, ८४ जय, ८५ विशाल, ८६ वरद, ८७ सर्वधातुनिषेचिता, ८८ मन:सुपर्ण, ८९-भूतादि, ९० शीघ्रग, ९१ प्राणधारक, ९२ धन्वन्तरि, ९३ धूमकेतु, ९४ आदिदेव, ९५ अदितिसुत, ९६ द्वादशात्मा, ९७ अरविन्दाक्ष, ९८ पिता-माता-पितामह, ९९ स्वर्गद्वार-प्रजाद्वार, १०० मोक्षद्वार-त्रिविष्टप, १०१ देहकर्ता, १०२ प्रशान्तात्मा, १०३ विश्वात्मा, १०४ विश्वतोमुख, १०५ चराचरात्मा, १०६ सूक्ष्मात्मा, १०७ मैत्रेय तथा १०८ करुणान्वित--ये अमिततेजस्वी भगवान्‌ सूर्यके कीर्तन करनेयोग्य एक सौ आठ नाम हैं, जिनका उपदेश साक्षात्‌ ब्रह्माजीने किया है

manas-suparṇo bhūtādiḥ śīghragaḥ prāṇadhārakaḥ | dhanvantariḥ dhūmaketur ādidevo 'diteḥ sutaḥ ||

धौम्य बोले—वे मनःसुपर्ण, भूतों के आदि; शीघ्रग, प्राणों के धारक हैं। वे धन्वन्तरि, धूमकेतु; आदिदेव और अदिति के पुत्र हैं।

मनःसुपर्णःone whose (vehicle) is mind-like/mental-winged (swift as thought)
मनःसुपर्णः:
Karta
TypeNoun
Rootमनःसुपर्ण
FormMasculine, Nominative, Singular
भूतादिःthe beginning/source of beings
भूतादिः:
Karta
TypeNoun
Rootभूतादि
FormMasculine, Nominative, Singular
शीघ्रगःswift-goer
शीघ्रगः:
Karta
TypeNoun
Rootशीघ्रग
FormMasculine, Nominative, Singular
प्राणधारकःsupporter/sustainer of life-breath
प्राणधारकः:
Karta
TypeNoun
Rootप्राणधारक
FormMasculine, Nominative, Singular
धन्वन्तरिःDhanvantari (divine physician)
धन्वन्तरिः:
Karta
TypeNoun
Rootधन्वन्तरि
FormMasculine, Nominative, Singular
धूमकेतुःsmoke-bannered; comet-like (one with a smoky crest)
धूमकेतुः:
Karta
TypeNoun
Rootधूमकेतु
FormMasculine, Nominative, Singular
आदिदेवःthe primordial god
आदिदेवः:
Karta
TypeNoun
Rootआदिदेव
FormMasculine, Nominative, Singular
अदितेःof Aditi
अदितेः:
Sambandha
TypeNoun
Rootअदिति
FormFeminine, Genitive, Singular
सुतःson
सुतः:
Karta
TypeNoun
Rootसुत
FormMasculine, Nominative, Singular

धौम्य उवाच

धौम्य (Dhaumya)
सूर्य (Sūrya, the Sun)
अदिति (Aditi)
धन्वन्तरि (Dhanvantari)