Previous Verse
Next Verse

Shloka 13

रावण–मारीचसंवादः तथा मृगप्रलोभनपूर्वकं सीताहरणोपक्रमः

Rāvaṇa–Mārīca Dialogue and the Decoy-Deer Prelude to Sītā’s Abduction

तैजसानि शरीराणि भवन्त्यत्रोपपद्यताम्‌ | कर्मजान्येव मौद्गल्य न मातृपितृजान्युत,मुद्गल! स्वर्गवासियोंके शरीरमें तैजस तत्त्वकी प्रधानता होती है। वे शरीर पुण्यकर्मोंसे ही उपलब्ध होते हैं। माता-पिताके रजोवीर्यसे उनकी उत्पत्ति नहीं होती है

taijasāni śarīrāṇi bhavanty atropapadyatām | karmajāny eva maudgalya na mātṛpitṛjāny uta ||

हे मौद्गल्य! जो वहाँ उपपन्न होते हैं, उनके शरीर तेजोमय होते हैं। वे शरीर कर्मजन्य हैं; माता-पिता के संयोग से उत्पन्न नहीं होते।

तैजसानिfiery, consisting of tejas
तैजसानि:
Karta
TypeAdjective
Rootतैजस
FormNeuter, Nominative, Plural
शरीराणिbodies
शरीराणि:
Karta
TypeNoun
Rootशरीर
FormNeuter, Nominative, Plural
भवन्तिbecome/are
भवन्ति:
TypeVerb
Rootभू
FormPresent, Third, Plural, Parasmaipada
अत्रhere (in this realm/context)
अत्र:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootअत्र
उपपद्यताम्of those who are being born/appearing (here)
उपपद्यताम्:
TypeVerb
Rootउपपद्
FormPresent, Third, Plural, Atmanepada, Present participial base used as genitive plural (classical usage)
कर्मजानिborn of karma (deeds)
कर्मजानि:
Karta
TypeAdjective
Rootकर्मज
FormNeuter, Nominative, Plural
एवindeed/only
एव:
TypeIndeclinable
Rootएव
मौद्गल्यO Maudgalya
मौद्गल्य:
TypeNoun
Rootमौद्गल्य
FormMasculine, Vocative, Singular
not
:
TypeIndeclinable
Root
मातृपितृजानिborn of mother and father
मातृपितृजानि:
Karta
TypeAdjective
Rootमातृपितृज
FormNeuter, Nominative, Plural
उतand/also (emphatic)
उत:
TypeIndeclinable
Rootउत
मुद्गलO Mudgala
मुद्गल:
TypeNoun
Rootमुद्गल
FormMasculine, Vocative, Singular

देवदूत उवाच

देवदूत (divine messenger)
मौद्गल्य / मुद्गल (Maudgalya/Mudgala)