Shloka 5
मुद्गलोपाख्यानम् — व्रीहिद्रोणदानं, दुर्वाससः परीक्षा, स्वर्गगुणप्रश्नः
Mudgala Episode: Rice-measure Charity, Durvāsas’ Test, Inquiry on Heaven
Devanagari script
ते कीर्यमाणा: खगमा: शरवर्षै: समन्तत: । न शेकुः पाण्डुपुत्राणां समीपे परिवर्तितुम्,सब ओरसे बाणोंकी वर्षाका लक्ष्य होनेके कारण वे आकाशचारी गन्धर्व पाण्डवोंके समीप जानेका साहस न कर सके
Transliteration
te kīryamāṇāḥ khagamāḥ śaravarṣaiḥ samantataḥ | na śekuḥ pāṇḍuputrāṇāṃ samīpe parivartitum ||
Translation
सब ओर से बाणों की वर्षा का लक्ष्य होने के कारण वे आकाशचारी गन्धर्व पाण्डुपुत्रों के समीप घूमने या पास आने का साहस न कर सके।
Word by Word
तेthey (those)
ते:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Nominative, Plural
कीर्यमाणाःbeing showered/being pelted
कीर्यमाणाः:
Karta
TypeParticiple
Rootकॄ (कीर्यते) / कृ (किर्) (to scatter, to shower)
FormMasculine, Nominative, Plural, Passive, Present, Present Passive Participle (शानच्)
खगमाःsky-goers (birds; here: Gandharvas)
खगमाः:
Karta
TypeNoun
Rootखगम
FormMasculine, Nominative, Plural
शरवर्षैःby showers of arrows
शरवर्षैः:
Karana
TypeNoun
Rootशर-वर्ष
FormNeuter, Instrumental, Plural
समन्ततःon all sides, all around
समन्ततः:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootसमन्ततः
नnot
न:
TypeIndeclinable
Rootन
शेकुःwere able
शेकुः:
TypeVerb
Rootशक्
FormPerfect, Third, Plural, Parasmaipada
पाण्डुपुत्राणाम्of the sons of Pandu (the Pandavas)
पाण्डुपुत्राणाम्:
TypeNoun
Rootपाण्डु-पुत्र
FormMasculine, Genitive, Plural
समीपेnear, in the vicinity
समीपे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootसमीप
FormNeuter, Locative, Singular
परिवर्तितुम्to move about/turn around (to approach and maneuver)
परिवर्तितुम्:
TypeVerb
Rootपरि-वृत्
FormInfinitive (तुमुन्)
Speaker
वैशम्पायन उवाच
Characters & Entities
V
VaiśampāyanaP
Pāṇḍuputrāḥ (Pāṇḍavāḥ)G
Gandharvāḥ (khagamāḥ)Ś
śarāḥ (arrows)Verse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes