Shloka 38

स चेन्निवृत्तबन्धस्तु विशुद्धक्षापि कर्मभि:,द्विजश्रेष्ठस जब बन्धनकारक कर्मोंका भोग पूरा हो जाता है और सत्कमोंके द्वारा मनुष्यमें शुद्धि आ जाती है, तब वह तप और योगका आरम्भ करता है। अतः बहुत-से शुभकर्मोके फलस्वरूप उसे उत्तम लोकोंका भोग प्राप्त होता है

sa cen nivṛttabandhas tu viśuddhātmāpi karmabhiḥ | yadā bandhanakārakakarmāṇāṃ bhogaḥ paripūryate satkarmabhiś ca manuṣye śuddhir jāyate tadā sa tapaḥ-yogam ārabhate | ataḥ bahubhiḥ śubhakarmaphalaiḥ sa uttamalokānāṃ bhogam avāpnoti ||

शिकारी बोला—हे द्विजश्रेष्ठ! जब बन्धनकारक कर्मों का फल-भोग क्षीण हो जाता है और सत्कर्मों से मनुष्य शुद्ध हो उठता है, तब उसके बन्धन निवृत्त होते हैं; फिर वह तप और योग का आरम्भ करता है। अतः अनेक शुभ कर्मों के फलस्वरूप उसे उत्तम लोकों का भोग प्राप्त होता है।

सःhe
सः:
Karta
TypeNoun
Rootतद्
FormMasculine, Nominative, Singular
चेत्if
चेत्:
TypeIndeclinable
Rootचेत्
निवृत्तबन्धःone whose bondage has ceased / freed from bonds
निवृत्तबन्धः:
Karta
TypeAdjective
Rootनिवृत्तबन्ध
FormMasculine, Nominative, Singular
तुbut/indeed
तु:
TypeIndeclinable
Rootतु
विशुद्धःpurified
विशुद्धः:
Karta
TypeAdjective
Rootविशुद्ध
FormMasculine, Nominative, Singular
क्षपिalso/even (reading uncertain)
क्षपि:
TypeIndeclinable
Rootक्षपि
कर्मभिःby/through deeds
कर्मभिः:
Karana
TypeNoun
Rootकर्मन्
FormNeuter, Instrumental, Plural

व्याध उवाच

V
vyādha (the Hunter, speaker)

Educational Q&A

Purification and spiritual progress arise through ethical action: when bondage-producing karma is exhausted and the mind is cleansed by good deeds, one becomes fit to begin tapas and yoga, leading to higher states and ultimately freedom.

In the Vyādha’s instruction, he explains a moral-spiritual sequence: ordinary action binds, righteous action purifies, and once binding residues are spent, the seeker naturally turns to austerity and yogic discipline, gaining higher worlds as a result of accumulated merit.