Shloka 10
Guṇa-vibhāga and Prāṇa–Agni–Yoga Upadeśa (गुणविभाग तथा प्राण-अग्नि-योगोपदेश)
Devanagari script
तमुत्तड़को महातेजा: सर्वास्त्रविदुषां वरम् । न्यवारयदमेयात्मा समासाद्य नरोत्तमम्
Translation
वे नरश्रेष्ठ नरेश समस्त अस्त्रविद्याओं के ज्ञाताओं में सर्वोत्तम थे। महातेजस्वी, विशालहृदय उत्तंक उनके पास जाकर उन्हें वनगमन से रोकने लगे।
Word by Word
तम्him
तम्:
Karma
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Accusative, Singular
उत्तङ्कःUttaṅka
उत्तङ्कः:
Karta
TypeNoun
Rootउत्तङ्क
FormMasculine, Nominative, Singular
महातेजाःof great splendor
महातेजाः:
Karta
TypeAdjective
Rootमहातेजस्
FormMasculine, Nominative, Singular
सर्वास्त्रविदुषाम्of those who know all weapons/missiles
सर्वास्त्रविदुषाम्:
TypeNoun
Rootसर्वास्त्रविद्
FormMasculine, Genitive, Plural
वरम्the best, the foremost
वरम्:
Karma
TypeAdjective
Rootवर
FormMasculine, Accusative, Singular
न्यवारयत्restrained, prevented
न्यवारयत्:
TypeVerb
Rootवारय् (णिच्) / वṛ (causative sense: to restrain)
FormImperfect (Laṅ), 3rd, Singular, Parasmaipada
अमेयात्माwhose nature is immeasurable
अमेयात्मा:
Karta
TypeAdjective
Rootअमेयात्मन्
FormMasculine, Nominative, Singular
समासाद्यhaving approached, reaching
समासाद्य:
TypeVerb
Rootसम् + आ + सद्
Formल्यप् (absolutive/gerund), Parasmaipada (usage)
नरोत्तमम्the best of men
नरोत्तमम्:
Karma
TypeNoun
Rootनरोत्तम
FormMasculine, Accusative, Singular
Speaker
मार्कण्डेय उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes