मधुकैटभवधोपाख्यानम्
The Account of the Slaying of Madhu and Kaiṭabha
अपना स२ (0 अवज असल त्रिनवर्त्याधेकशततमो< ध्याय: इन्द्र और बक मुनिका संवाद वैशम्पायन उवाच मार्कण्डेयमृषयो ब्राह्मणा युधिष्ठिरश्न॒ पर्यपृच्छ-न्नृषि: केन दीर्घायुरासीद् बको मार्कण्डेयस्तु तान् सर्वानुवाच,वैशम्पायनजी कहते हैं-जनमेजय! एक दिन ऋषियों, ब्राह्मणों तथा युधिष्छिरने मार्कण्डेय मुनिसे पूछा--“ब्रह्मन! महर्षि बक कैसे दीर्घायु हुए थे?” तब मार्कण्डेयजीने उन सबसे कहा--
vaiśampāyana uvāca | mārkaṇḍeyam ṛṣayo brāhmaṇā yudhiṣṭhiraś ca paryapṛcchan—“ṛṣe! kena dīrghāyur āsīd bako?” mārkaṇḍeyas tu tān sarvān uvāca |
वैशम्पायनजी बोले—जनमेजय! एक बार ऋषियों, ब्राह्मणों तथा युधिष्ठिर ने मार्कण्डेय मुनि से पूछा—“ऋषिवर! महर्षि बक दीर्घायु कैसे हुए?” तब मार्कण्डेयजी ने उन सब से कहा—
वैशम्पायन उवाच
The verse frames longevity as a subject worthy of dharmic inquiry: sages and Yudhiṣṭhira seek the moral/spiritual cause behind Baka’s long life, implying that lifespan is connected to conduct, austerity, and merit rather than mere chance.
Vaiśampāyana reports that a group of sages and brāhmaṇas, along with Yudhiṣṭhira, question Mārkaṇḍeya about how Baka became long-lived; Mārkaṇḍeya then begins his response, setting up the ensuing account.