Shloka 18
Droṇa–Vidura–Gāndhārī Counsel in the Royal Assembly (धर्मार्थयुक्ता सभा-उपदेश-प्रकरणम्)
Devanagari script
तस्य बुद्धि: समुत्पन्ना द्वितीय: स्थात् कथं सुतः । एकपुत्रमपुत्रं वै प्रवदन््ति मनीषिण:
Translation
तब उनके मन में यह विचार उठा—“मेरा दूसरा पुत्र कैसे हो? क्योंकि मनीषीजन एक पुत्र वाले को भी वास्तव में पुत्रहीन ही कहते हैं।”
Word by Word
तस्यof him / his
तस्य:
Adhikarana
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine/Neuter, Genitive, Singular
बुद्धिःthought, idea
बुद्धिः:
Karta
TypeNoun
Rootबुद्धि
FormFeminine, Nominative, Singular
समुत्पन्नाarisen, occurred
समुत्पन्ना:
TypeAdjective
Rootसम्-उत्-√पद् (उत्पद्यते) → उत्पन्न
FormFeminine, Nominative, Singular
द्वितीयःsecond
द्वितीयः:
TypeAdjective
Rootद्वितीय
FormMasculine, Nominative, Singular
स्यात्might be / could be
स्यात्:
TypeVerb
Root√अस् (भू/अस्) (optative)
FormOptative (Potential), 3rd, Singular
कथम्how?
कथम्:
TypeIndeclinable
Rootकथम्
सुतःson
सुतः:
Karta
TypeNoun
Rootसुत
FormMasculine, Nominative, Singular
एकपुत्रम्having one son
एकपुत्रम्:
Karma
TypeAdjective
Rootएकपुत्र
FormMasculine, Accusative, Singular
अपुत्रम्sonless
अपुत्रम्:
Karma
TypeAdjective
Rootअ-पुत्र
FormMasculine, Accusative, Singular
वैindeed
वै:
TypeIndeclinable
Rootवै
प्रवदन्तिthey say, declare
प्रवदन्ति:
TypeVerb
Rootप्र-√वद्
FormPresent, 3rd, Plural
मनीषिणःthe wise (men)
मनीषिणः:
Karta
TypeNoun
Rootमनीषिन्
FormMasculine, Nominative, Plural
Speaker
वायुदेव उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Meter (Chandas)
Sandhi Notes