Shloka 18
Udyoga-parva Adhyāya 130: Kuntī’s Instruction on Rājadharma and Daṇḍanīti
Devanagari script
भगवन् मम नेत्राणामन्तर्धानं वृणे पुनः । भवन्तं द्रष्टमिच्छामि नान्यं॑ द्रष्टमिहोत्सहे
Translation
भगवन्! मेरे नेत्रों का तिरोधान हो चुका है; आज मैं आपसे पुनः नेत्र माँगता हूँ। मैं केवल आपका दर्शन करना चाहता हूँ; आपके सिवा किसी और को यहाँ देखने का साहस नहीं करता।
Word by Word
भगवन्O Blessed Lord
भगवन्:
TypeNoun
Rootभगवत्
FormMasculine, Vocative, Singular
ममof me / my
मम:
TypePronoun
Rootअस्मद्
Form—, Genitive, Singular
नेत्राणाम्of (my) eyes
नेत्राणाम्:
TypeNoun
Rootनेत्र
FormNeuter, Genitive, Plural
अन्तर्धानम्disappearance / vanishing
अन्तर्धानम्:
Karma
TypeNoun
Rootअन्तर्धान
FormNeuter, Accusative, Singular
वृणेI choose / I ask for
वृणे:
TypeVerb
Rootवृ (वृणोति/वृणुते)
FormPresent, First, Singular, Atmanepada
पुनःagain
पुनः:
TypeIndeclinable
Rootपुनः
भवन्तम्you (honorific), (as object)
भवन्तम्:
Karma
TypePronoun
Rootभवत्
FormMasculine, Accusative, Singular
द्रष्टुम्to see
द्रष्टुम्:
TypeVerb
Rootदृश्
FormTumun (infinitive)
इच्छामिI desire / I wish
इच्छामि:
TypeVerb
Rootइष् (इच्छति)
FormPresent, First, Singular, Parasmaipada
नnot
न:
TypeIndeclinable
Rootन
अन्यम्another (person/thing)
अन्यम्:
Karma
TypeAdjective
Rootअन्य
FormMasculine, Accusative, Singular
द्रष्टुम्to see
द्रष्टुम्:
TypeVerb
Rootदृश्
FormTumun (infinitive)
इहhere / in this world
इह:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootइह
उत्सहेI am able / I dare
उत्सहे:
TypeVerb
Rootउत्सह् (उत्सहते)
FormPresent, First, Singular, Atmanepada
Speaker
धृतराष्ट उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes