Shloka 28
जनक–पराशर संवादः — वर्ण-गोत्र-धर्मविचारः
Janaka–Parāśara: Varṇa, Gotra, and Dharma Inquiry
Devanagari script
असमृद्धिस्तथा दैन्यं प्रमोह: स्वप्नतन्द्रिता । कथंचिदुपवर्तन्ते विविधास्तामसा गुणा:
Translation
यदि किसी प्रकार अविद्या, राग, मोह, प्रमाद, स्तब्धता, भय, दरिद्रता, दीनता, प्रमोह (मूर्च्छा), स्वप्न, निद्रा और आलस्य आदि दोष आ घेरें, तो उन्हें तमोगुण के ही विविध रूप जानना चाहिए।
Word by Word
असमृद्धिःlack of prosperity
असमृद्धिः:
Karta
TypeNoun
Rootअसमृद्धि
FormFeminine, Nominative, Singular
तथाand/likewise
तथा:
TypeIndeclinable
Rootतथा
दैन्यम्wretchedness, poverty
दैन्यम्:
Karta
TypeNoun
Rootदैन्य
FormNeuter, Nominative, Singular
प्रमोहःstupefaction, delusion
प्रमोहः:
Karta
TypeNoun
Rootप्रमोह
FormMasculine, Nominative, Singular
स्वप्नsleep/dream
स्वप्न:
Karta
TypeNoun
Rootस्वप्न
FormMasculine, Nominative, Singular
तन्द्रिताdrowsiness (being drowsy)
तन्द्रिता:
Karta
TypeAdjective
Rootतन्द्रित
FormFeminine, Nominative, Singular
कथंचित्somehow, in some way
कथंचित्:
TypeIndeclinable
Rootकथंचित्
उपवर्तन्तेoccur/come about/ensue
उपवर्तन्ते:
TypeVerb
Rootउप√वृत्
FormPresent, Indicative, Atmanepada, Third, Plural
विविधाःvarious
विविधाः:
Karta
TypeAdjective
Rootविविध
FormMasculine, Nominative, Plural
तामसाःtamasic (of darkness/ignorance)
तामसाः:
Karta
TypeAdjective
Rootतामस
FormMasculine, Nominative, Plural
गुणाःqualities, traits
गुणाः:
Karta
TypeNoun
Rootगुण
FormMasculine, Nominative, Plural
Speaker
भीष्म उवाच
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Meter (Chandas)
Sandhi Notes