Shloka 13
तृष्णाक्षय-उपदेशः
Instruction on the Cessation of Craving
Devanagari script
प्रागगर्भाधानान्मन्त्रा हि प्रवर्तन्ते द्विजातिषु । अविश्रम्भेषु वर्तन्ते विश्रम्भेष्वप्पसंशयम्
Transliteration
prāg garbhādhānān mantrā hi pravartante dvijātiṣu | aviśrambheṣu vartante viśrambheṣv apy asaṁśayam ||
Translation
कपिल बोले—द्विजों में गर्भाधान-संस्कार से पहले ही मन्त्रों की प्रवृत्ति आरम्भ हो जाती है। वे सार्वजनिक/औपचारिक कर्मों में भी चलते हैं और निजी/आत्मीय व्यवहार में भी—इसमें कोई संदेह नहीं।
Word by Word
प्राक्before
प्राक्:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootप्राक्
गर्भाधानात्from (the rite of) conception/impregnation
गर्भाधानात्:
Apadana
TypeNoun
Rootगर्भाधान
FormNeuter, Ablative, Singular
मन्त्राःVedic mantras
मन्त्राः:
Karta
TypeNoun
Rootमन्त्र
FormMasculine, Nominative, Plural
हिindeed/for
हि:
TypeIndeclinable
Rootहि
प्रवर्तन्तेproceed/are set in motion/are employed
प्रवर्तन्ते:
TypeVerb
Rootप्रवृत् (√वृत्)
FormPresent, Third, Plural, Atmanepada
द्विजातिषुamong the twice-born (Brahmin, Kshatriya, Vaishya)
द्विजातिषु:
Adhikarana
TypeNoun
Rootद्विजाति
FormFeminine, Locative, Plural
अविश्रम्भेषुin (matters) without familiarity/without trust
अविश्रम्भेषु:
Adhikarana
TypeNoun
Rootअविश्रम्भ
FormMasculine, Locative, Plural
वर्तन्तेoperate/are used/occur
वर्तन्ते:
TypeVerb
Rootवृत् (√वृत्)
FormPresent, Third, Plural, Atmanepada
विश्रम्भेषुin (matters) with familiarity/with trust
विश्रम्भेषु:
Adhikarana
TypeNoun
Rootविश्रम्भ
FormMasculine, Locative, Plural
अपिalso/even
अपि:
TypeIndeclinable
Rootअपि
असंशयम्undoubtedly
असंशयम्:
TypeIndeclinable
Rootअसंशय
Speaker
कपिल उवाच
Characters & Entities
K
KapilaD
dvijāti (twice-born classes)G
garbhādhāna-saṁskāraV
Vedic mantrasVerse Rasa (Emotional Essence)
Sandhi Notes