Previous Verse
Next Verse

Shloka 51

Dama-pradhāna-dharma (Self-restraint as the Root of Dharma) — Śānti-parva 154

अनिर्वेद: सदा कार्यों निर्वेदाद्धि कुतः सुखम्‌ । प्रयत्नात्‌ प्राप्यते हार्थ: कस्माद्‌ गच्छथ निर्दयम्‌

jambuka uvāca | anirvedaḥ sadā kāryo nirvedād dhi kutaḥ sukham | prayatnāt prāpyate hy arthaḥ kasmād gacchatha nirdayam ||

जम्बूक बोला—निराशा और शिथिलता को कभी स्थान नहीं देना चाहिए; क्योंकि खेद से सुख कहाँ? प्रयत्न से ही अभिलषित अर्थ की प्राप्ति होती है। फिर तुम लोग इस बालक की रक्षा का प्रयत्न छोड़कर निर्दयतापूर्वक कहाँ चले जा रहे हो?

अनिर्वेदःnon-despondency, absence of dejection
अनिर्वेदः:
Karta
TypeNoun
Rootअनिर्वेद
FormMasculine, Nominative, Singular
सदाalways
सदा:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootसदा
कार्यःto be done; should be maintained/practised
कार्यः:
Karta
TypeAdjective
Rootकार्य
FormMasculine, Nominative, Singular
निर्वेदात्from despondency
निर्वेदात्:
Apadana
TypeNoun
Rootनिर्वेद
FormMasculine, Ablative, Singular
हिindeed, for
हि:
TypeIndeclinable
Rootहि
कुतःwhence? how (could it be)?
कुतः:
TypeIndeclinable
Rootकुतः
सुखम्happiness
सुखम्:
Karta
TypeNoun
Rootसुख
FormNeuter, Nominative, Singular
प्रयत्नात्from effort; by effort
प्रयत्नात्:
Apadana
TypeNoun
Rootप्रयत्न
FormMasculine, Ablative, Singular
प्राप्यतेis obtained
प्राप्यते:
TypeVerb
Rootप्र + आप्
FormPresent, Passive, Third, Singular
हिindeed
हि:
TypeIndeclinable
Rootहि
अर्थःobject/goal; desired result
अर्थः:
Karta
TypeNoun
Rootअर्थ
FormMasculine, Nominative, Singular
कस्मात्from what cause? why?
कस्मात्:
Apadana
TypePronoun
Rootकिम्
FormMasculine/Neuter, Ablative, Singular
गच्छथdo you go
गच्छथ:
TypeVerb
Rootगम्
FormPresent, Parasmaipada, Second, Plural
निर्दयम्cruelly; without compassion (as an adverbial accusative)
निर्दयम्:
Karma
TypeAdjective
Rootनिर्दय
FormNeuter, Accusative, Singular

जम्बुक उवाच

J
Jambuka
C
child (bālaka)