Shloka 5
अध्याय १५२: लोभः पापस्य मूलम् — Greed as the Root of Wrongdoing
Devanagari script
महानासं ब्राह्मणानां भूयो वक्ष्यामि साम्प्रतम् । अस्तु शेषं कुलस्यास्य मा पराभूदिदं कुलम्
Translation
मैं ब्राह्मणों का महान् भक्त रहा हूँ; इसलिए इस समय फिर निवेदन करता हूँ कि मेरे इस कुल का कुछ अंश अवश्य शेष रहे—इस कुल का सर्वथा पराभव न हो।
Word by Word
महानासम्great destruction/ruin
महानासम्:
Karma
TypeNoun
Rootमहानास (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Accusative, Singular
ब्राह्मणानाम्of the Brahmins
ब्राह्मणानाम्:
TypeNoun
Rootब्राह्मण (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Genitive, Plural
भूयःagain, further
भूयः:
TypeIndeclinable
Rootभूयस् (प्रातिपदिक/अव्यय)
वक्ष्यामिI will say/speak
वक्ष्यामि:
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
FormSimple Future (Luṭ), First, Singular, Parasmaipada
साम्प्रतम्now, at present
साम्प्रतम्:
TypeIndeclinable
Rootसाम्प्रत (प्रातिपदिक/अव्यय)
अस्तुlet there be
अस्तु:
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
FormImperative (Loṭ), Third, Singular, Parasmaipada
शेषम्a remainder, what is left
शेषम्:
Karta
TypeNoun
Rootशेष (प्रातिपदिक)
FormNeuter, Nominative/Accusative, Singular
कुलस्यof the family/lineage
कुलस्य:
TypeNoun
Rootकुल (प्रातिपदिक)
FormNeuter, Genitive, Singular
अस्यof this
अस्य:
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormNeuter, Genitive, Singular
माdo not
मा:
TypeIndeclinable
Rootमा (निषेध-अव्यय)
पराभूत्be defeated/perish
पराभूत्:
TypeVerb
Rootपरा-भू (धातु)
FormAorist (Luṅ), Third, Singular, Parasmaipada
इदम्this
इदम्:
Karta
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormNeuter, Nominative/Accusative, Singular
कुलम्family/lineage
कुलम्:
Karta
TypeNoun
Rootकुल (प्रातिपदिक)
FormNeuter, Nominative/Accusative, Singular
Speaker
भीष्म उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes