Shloka 47
भीमसेनस्य कौरवसुतवधः तथा श्रुतर्वावधः
Slaying of Kaurava princes and the fall of Śrutarvā
Devanagari script
श्रुत्वा तु वचन तेषामश्चत्थामा महाबल: । भित्त्वा पाउ्चालराजस्य तदनीकं दुरुत्सहम्
Translation
उनकी बात सुनकर महाबली अश्वत्थामा ने पांचालराज की उस दु:सह सेना-व्यवस्था को भेद डाला।
Word by Word
श्रुत्वाhaving heard
श्रुत्वा:
Karana
TypeVerb
Rootश्रु (धातु)
Formक्त्वा (अव्ययभावे), कर्तरि, having heard
तुbut/indeed
तु:
TypeIndeclinable
Rootतु
वचनम्speech/words
वचनम्:
Karma
TypeNoun
Rootवचन (प्रातिपदिक)
FormNeuter, Accusative, Singular
तेषाम्of them
तेषाम्:
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormMasculine/Neuter, Genitive, Plural
अश्वत्थामाAshvatthama
अश्वत्थामा:
Karta
TypeNoun
Rootअश्वत्थामन् (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Singular
महाबलःmighty/very strong
महाबलः:
Karta
TypeAdjective
Rootमहाबल (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Singular
भित्त्वाhaving broken through
भित्त्वा:
Karana
TypeVerb
Rootभिद् (धातु)
Formक्त्वा (अव्ययभावे), कर्तरि, having broken/pierced
पाञ्चालराजस्यof the king of Panchala
पाञ्चालराजस्य:
TypeNoun
Rootपाञ्चालराज (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Genitive, Singular
तत्that
तत्:
Karma
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormNeuter, Accusative, Singular
अनीकम्army/host/battle-array
अनीकम्:
Karma
TypeNoun
Rootअनीक (प्रातिपदिक)
FormNeuter, Accusative, Singular
दुरुत्सहम्hard to withstand/irresistible
दुरुत्सहम्:
Karma
TypeAdjective
Rootदुरुत्सह (प्रातिपदिक)
FormNeuter, Accusative, Singular
Speaker
संजय उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes