Previous Verse
Next Verse

Shloka 7

सभा-पर्व, अध्याय 56: विदुरस्य द्यूत-निन्दा

Vidura’s Censure of Dicing and Warning to the Kurus

दुर्योधन उवाच व्यपनेष्यति ते बुद्धि विदुरो मुक्तसंशय: । पाण्डवानां हिते युक्तो न तथा मम कौरव

duryodhana uvāca vyapaneṣyati te buddhiṁ viduro mukta-saṁśayaḥ | pāṇḍavānāṁ hite yukto na tathā mama kaurava ||

दुर्योधन बोला—पिताजी! संशयरहित विदुर आपकी बुद्धि को इस निश्चय से हटा देंगे। हे कौरव! वे पाण्डवों के हित में जैसे लगे रहते हैं, वैसे मेरे हित में नहीं।

दुर्योधनःDuryodhana
दुर्योधनः:
Karta
TypeNoun
Rootदुर्योधन
FormMasculine, Nominative, Singular
उवाचsaid
उवाच:
Karta
TypeVerb
Rootवच्
FormPerfect, Third, Singular
व्यपनेष्यतिwill remove/drive away
व्यपनेष्यति:
Karta
TypeVerb
Rootअप-नी (नी)
FormSimple Future, Third, Singular
तेyour
ते:
TypePronoun
Rootयुष्मद्
Form—, Genitive, Singular
बुद्धिम्mind/intention
बुद्धिम्:
Karma
TypeNoun
Rootबुद्धि
FormFeminine, Accusative, Singular
विदुरःVidura
विदुरः:
Karta
TypeNoun
Rootविदुर
FormMasculine, Nominative, Singular
मुक्तसंशयःfree from doubt
मुक्तसंशयः:
TypeAdjective
Rootमुक्तसंशय
FormMasculine, Nominative, Singular
पाण्डवानाम्of the Pandavas
पाण्डवानाम्:
TypeNoun
Rootपाण्डव
FormMasculine, Genitive, Plural
हितेin the welfare
हिते:
Adhikarana
TypeNoun
Rootहित
FormNeuter, Locative, Singular
युक्तःengaged/attached
युक्तः:
TypeAdjective
Rootयुक्त
FormMasculine, Nominative, Singular
not
:
TypeIndeclinable
Root
तथाso/likewise
तथा:
TypeIndeclinable
Rootतथा
ममof me/my
मम:
TypePronoun
Rootअस्मद्
Form—, Genitive, Singular
हितेin the welfare
हिते:
Adhikarana
TypeNoun
Rootहित
FormNeuter, Locative, Singular
कौरवO Kaurava (descendant of Kuru)
कौरव:
Sampradana
TypeNoun
Rootकौरव
FormMasculine, Vocative, Singular

दुर्योधन उवाच

D
Duryodhana
V
Vidura
D
Dhṛtarāṣṭra
P
Pāṇḍavas
K
Kaurava (Kuru lineage)

Educational Q&A

The verse highlights how ethical counsel (Vidura’s) threatens unjust resolve: a clear-minded advisor prioritizes dharma and the vulnerable, while a power-seeker interprets such impartiality as disloyalty.

As the dice-game plot advances, Duryodhana warns Dhṛtarāṣṭra that Vidura will dissuade him from proceeding, alleging that Vidura favors the Pāṇḍavas’ welfare over Duryodhana’s interests.