Previous Verse
Next Verse

Shloka 41

ध्वजवर्णनम् | Dhvaja-varṇanam

Description of War Standards

सर्वोपायैर्यतिष्यामि यथा बीभत्सुराहवे

sarvopāyair yatiṣyāmi yathā bībhatsur āhave

संजय बोले—मैं हर उपाय से प्रयत्न करूँगा, जिससे रणभूमि में बीभत्सु (अर्जुन) के साथ वैसा ही किया जा सके जैसा अभिप्रेत है।

सर्वोपायैःby all means/expedients
सर्वोपायैः:
Karana
TypeNoun
Rootसर्वोपाय
FormMasculine, Instrumental, Plural
यतिष्यामिI will strive/endeavor
यतिष्यामि:
Karta
TypeVerb
Rootयत् (यतते)
FormSimple Future (Luṭ), First, Singular, Parasmaipada
यथाso that/as
यथा:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootयथा
बीभत्सुःBībhatsu (Arjuna)
बीभत्सुः:
Karta
TypeNoun
Rootबीभत्सु
FormMasculine, Nominative, Singular
आहवेin battle
आहवे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootआहव
FormMasculine, Locative, Singular

संजय उवाच

S
Sañjaya
B
Bībhatsu (Arjuna)
Ā
āhava (battlefield/war)

Educational Q&A

The line highlights determined effort and strategic resolve in war, while implicitly raising an ethical tension: even when one vows to use “all means,” the Mahābhārata repeatedly questions which means remain within dharma.

Sañjaya reports a speaker’s intention to employ every available tactic on the battlefield with reference to Arjuna (Bībhatsu), indicating an intensification of plans and counter-plans in the Drona Parva war episodes.