Droṇācāryaḥ Senāpatiḥ
Droṇa Appointed Commander-in-Chief
दुर्योधन उवाच भीष्म: सेनाप्रणेता55सीद् वयसा विक्रमेण च । श्रुतेन चोपसम्पन्न: सर्वेर्योधगणैस्तथा,दुर्योधनने कहा--कर्ण! पहले आयु, बल-पराक्रम और विद्यामें सबसे बढ़े-चढ़े पितामह भीष्म हमारे सेनापति थे। वे अत्यन्त यशस्वी महात्मा पितामह समस्त योद्धाओंको साथ ले उत्तम युद्ध-प्रणालीद्वारा मेरे शत्रुओंका संहार करते हुए दस दिनोंतक हमारा पालन करते आये हैं इति श्रीमहा भारते द्रोणपर्वणि द्रोणाभिषेकपर्वणि कर्णवाक्ये पठचमो<ध्याय:
duryodhana uvāca | bhīṣmaḥ senāpraṇetā āsīd vayasa vikrameṇa ca | śrutena copasampannaḥ sarvair yodhagaṇais tathā ||
दुर्योधन ने कहा—कर्ण! पहले पितामह भीष्म हमारे सेनापति थे—आयु में, पराक्रम में और विद्या में श्रेष्ठ; और समस्त योद्धा-गण भी उन्हें वैसा ही मानते थे।
दुर्योधन उवाच
The verse frames ideal martial leadership as a synthesis of seniority (vayas), valor (vikrama), and learning (śruta), and shows how collective recognition by the warrior community legitimizes command.
Duryodhana addresses his ally (contextually Karṇa in this section) and recalls that Bhīṣma had been the Kaurava commander, praised as foremost in age, prowess, and learning, and accepted as such by all warriors—setting up the transition of command after Bhīṣma’s fall.