अभिमन्योर् दारुणः संमर्दः
Abhimanyu’s fierce melee amid chariot formations
सौभद्रेण हतै: पूर्व सोत्तरायोधिभिर्दिपै: । पाण्डूनां दर्शित: पन्था: सैन्धवेन निवारित:
saubhadreṇa hataiḥ pūrvaṃ sottarāyodhibhir dvipaiḥ | pāṇḍūnāṃ darśitaḥ panthāḥ saindhavena nivāritaḥ ||
पहले सौभद्र (अभिमन्यु) ने सारथियों सहित जो हाथी मारे थे, उनसे पाण्डवों के लिए मार्ग प्रकट हो गया था; पर उसी मार्ग को सैन्धव (जयद्रथ) ने रोक दिया।
संजय उवाच
In war, openings created by valor and sacrifice can be swiftly nullified by counter-strategy; the verse highlights how individual heroism (Abhimanyu’s clearing of a way) must contend with deliberate obstruction (Jayadratha’s blocking), underscoring the ethical tension between righteous aim and tactical resistance.
Abhimanyu has earlier cut down elephants and their riders, creating a clear passage for the Pāṇḍavas’ forces. Jayadratha, the Sindhu prince, then prevents the Pāṇḍavas from using that route, halting their advance.