Shloka 26
कर्मनाशाभावः, गर्भे जीवप्रवेशः, आचारधर्मोपदेशः
Karma’s Non-Extinction, Jīva’s Entry into the Embryo, and Instruction on Conduct-Dharma
Devanagari script
ततः प्रधानमसृजत् प्रकृतिं स शरीरिणाम् | यया सर्वमिदं व्याप्तं यां लोके परमां विदु:
Translation
तत्पश्चात् उन्होंने ‘प्रधान’ तत्त्व की उत्पत्ति की—जो देहधारी जीवों की प्रकृति कहलाती है; जिससे यह समस्त जगत् व्याप्त है और जिसे लोक में परम प्रकृति कहा जाता है।
Word by Word
ततःthen, thereafter
ततः:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootततः (तद्-प्रातिपदिकात् अव्यय)
प्रधानम्Pradhāna (primordial matter/principle)
प्रधानम्:
Karma
TypeNoun
Rootप्रधान (प्रातिपदिक)
FormNeuter, Accusative, Singular
असृजत्created, produced
असृजत्:
Karta
TypeVerb
Rootसृज् (धातु)
FormImperfect (Laṅ), 3rd, Singular, Parasmaipada
प्रकृतिम्Nature, Prakṛti
प्रकृतिम्:
Karma
TypeNoun
Rootप्रकृति (प्रातिपदिक)
FormFeminine, Accusative, Singular
सhe
स:
Karta
TypePronoun
Rootतद् (सः/सा/तत्) सर्वनाम-प्रातिपदिक
FormMasculine, Nominative, Singular
शरीरिणाम्of embodied beings
शरीरिणाम्:
Adhikarana
TypeNoun
Rootशरीरिन् (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Genitive, Plural
ययाby which
यया:
Karana
TypePronoun
Rootयद् (स्त्रीलिङ्ग-प्रातिपदिक)
FormFeminine, Instrumental, Singular
सर्वम्all, entire
सर्वम्:
Karta
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
FormNeuter, Nominative, Singular
इदम्this
इदम्:
Karta
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormNeuter, Nominative, Singular
व्याप्तम्pervaded
व्याप्तम्:
Karta
TypeAdjective
Rootव्याप् (धातु) → व्याप्त (क्त-प्रत्यय)
FormNeuter, Nominative, Singular
याम्whom/which
याम्:
Karma
TypePronoun
Rootयद् (स्त्रीलिङ्ग-प्रातिपदिक)
FormFeminine, Accusative, Singular
लोकेin the world
लोके:
Adhikarana
TypeNoun
Rootलोक (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Locative, Singular
परमाम्supreme, highest
परमाम्:
Karma
TypeAdjective
Rootपरम (प्रातिपदिक)
FormFeminine, Accusative, Singular
विदुःknow, regard as
विदुः:
Karta
TypeVerb
Rootविद् (धातु)
FormPerfect (Liṭ), 3rd, Plural, Parasmaipada
Speaker
ब्राह्मण उवाच
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Meter (Chandas)
Sandhi Notes