Previous Verse
Next Verse

Shloka 6

Puṣkara-Śapatha Itihāsa (Agastya–Indra Dispute at the Tīrthas) | पुष्कर-शपथ-आख्यानम्

कुट॒म्बिको धर्मकाम: सदास्वप्रश्चन मानव:

kuṭambiko dharmakāmaḥ sadāsvapraśca mānavaḥ

भीष्म ने कहा—गृहस्थ को धर्म में अनुरक्त और उचित आचरण का साधक होकर, सदा संयमी, आत्मसंयत और व्यवहार में सतर्क मनुष्य की भाँति जीवन बिताना चाहिए।

कुटम्बिकःhouseholder, family-man
कुटम्बिकः:
Karta
TypeNoun
Rootकुटम्बिक
FormMasculine, Nominative, Singular
धर्मकामःdesirous of dharma (righteousness)
धर्मकामः:
Karta
TypeAdjective
Rootधर्मकाम
FormMasculine, Nominative, Singular
सदाalways
सदा:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootसदा
स्वप्रश्चनःone who asks about/consults his own (people); self-inquiring
स्वप्रश्चनः:
Karta
TypeAdjective
Rootस्वप्रश्चन
FormMasculine, Nominative, Singular
मानवःman, human
मानवः:
Karta
TypeNoun
Rootमानव
FormMasculine, Nominative, Singular

भीष्म उवाच

B
Bhīṣma
K
kuṭambika (householder)

Educational Q&A

Bhīṣma emphasizes that the gṛhastha (householder) life must be anchored in dharma and sustained by continual self-restraint; ethical living is not accidental but a daily discipline.

In Anuśāsana Parva, Bhīṣma is instructing Yudhiṣṭhira on righteous conduct. Here he characterizes the ideal householder as one who consistently chooses dharma and maintains self-control.