Previous Verse
Next Verse

Shloka 743

Pitṛ-śrāddha-haviḥ-phala-nirdeśa

Offerings for Ancestors and Their Stated Results

तत्‌ सर्व काज्चनीभूतं समन्तात्‌ प्रत्यदृश्यत । सूर्यकी किरणोंके समान उस गर्भसे वहाँकी भूमि या पर्वतोंपर रहनेवाले जिस किसी द्रव्यका स्पर्श हुआ, वह सब चारों ओरसे सुवर्णमय दिखायी देने लगा

tat sarvaṁ kāñcanībhūtaṁ samantāt pratyadṛśyata | sūryasya kiraṇānāṁ samānaṁ tasmin garbhe yatra yatra spṛṣṭaṁ tat sarvaṁ suvarṇamayaṁ babhūva |

तत्समस्त दृश्य चारों ओर काञ्चनमय प्रतीत होने लगा। सूर्य की किरणों के समान उस अद्भुत गर्भ से जहाँ-जहाँ भूमि या पर्वतों पर स्थित किसी भी पदार्थ का स्पर्श हुआ, वह सब ओर से सुवर्णमय-सा चमक उठा।

तत्that (thing/it)
तत्:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
FormNeuter, Nominative, Singular
सर्वम्all, entire
सर्वम्:
Karta
TypeAdjective
Rootसर्व
FormNeuter, Nominative, Singular
काञ्चनीभूतम्having become golden
काञ्चनीभूतम्:
Karta
TypeAdjective
Rootकाञ्चनीभूत
FormNeuter, Nominative, Singular
समन्तात्on all sides, all around
समन्तात्:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootसमन्तात्
प्रत्यदृश्यतwas seen, appeared
प्रत्यदृश्यत:
TypeVerb
Rootदृश्
FormImperfect (Laṅ), Atmanepada, 3rd, Singular

भीष्म उवाच

B
Bhishma
S
Sun (Surya)
G
garbha (wondrous source/reservoir)
E
earth/ground
M
mountains
G
gold (suvarṇa)

Educational Q&A

The passage highlights the power of contact and influence: an extraordinary source can make the world appear dazzling and valuable, prompting ethical reflection that true worth is not merely external brilliance but inner virtue aligned with dharma.

Bhishma describes a marvel: whatever the mysterious 'garbha' (inner source) touches—land or objects on the mountains—appears on all sides to have become golden, shining like the sun’s rays.