Shloka 8
Vivāha-dharma: Kanyā-pradāna, Śulka, and Pāṇigrahaṇa-niṣṭhā (अनुशासन पर्व, अध्याय ४४)
Devanagari script
क्लिश्यमानमनड्रेन त्वत्संकल्पभवेन ह । तत् सम्प्राप्तं हि मां सुभ्रु पुरा कालो$तिवर्तते
Translation
“सुभ्रु! तुम्हारे चिन्तन से उत्पन्न कामदेव मुझे अत्यन्त क्लेश दे रहा है; इसी कारण मैं तुम्हारे पास आया हूँ। अब विलम्ब न करो—समय बीता जा रहा है।”
Word by Word
क्लिश्यमानम्being tormented / suffering
क्लिश्यमानम्:
Karma
TypeVerb
Rootक्लिश्
Formशतृ-प्रत्यय (वर्तमान कृदन्त), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
मनःmind
मनः:
Karma
TypeNoun
Rootमनस्
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
अनेनby this
अनेन:
Karana
TypePronoun
Rootइदम्
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया, एकवचन
त्वत्your
त्वत्:
TypePronoun
Rootयुष्मद्
Form—, षष्ठी (समासपूर्वपद-रूप), एकवचन
संकल्पthought / intention
संकल्प:
TypeNoun
Rootसंकल्प
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (समासपूर्वपद-रूप), एकवचन
भवेनby the arising / by the state produced
भवेन:
Karana
TypeNoun
Rootभव
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन
हindeed (emphatic particle)
ह:
TypeIndeclinable
Rootह
तत्that / therefore
तत्:
TypePronoun
Rootतद्
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन
सम्प्राप्तम्arrived / attained
सम्प्राप्तम्:
TypeVerb
Rootसम् + प्र + आप्
Formक्त-प्रत्यय (भूतकर्मणि कृदन्त), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन
हिfor / indeed
हि:
TypeIndeclinable
Rootहि
माम्me
माम्:
Karma
TypePronoun
Rootअस्मद्
Form—, द्वितीया, एकवचन
सुभ्रुO fair-browed one
सुभ्रु:
TypeNoun
Rootसुभ्रू
Formस्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन
पुराformerly / earlier
पुरा:
TypeIndeclinable
Rootपुरा
कालःtime
कालः:
Karta
TypeNoun
Rootकाल
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
अतिवर्ततेpasses by / is passing
अतिवर्तते:
TypeVerb
Rootअति + वृत्
Formलट् (वर्तमान), प्रथम, एकवचन, आत्मनेपद
Speaker
भीष्म उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Meter (Chandas)
Sandhi Notes