Previous Verse
Next Verse

Mahabharata — Anushasana Parva, Shloka 17

अध्याय १६ — शङ्कर-उमा-वरदानम् तथा तण्डि-स्तुतिः (Śaṅkara–Umā Boon-Granting and Taṇḍi’s Hymn)

कालाख्य: पुरुषाख्यश्ष ब्रह्माख्यश्न त्वमेव हि । तनवस्ते स्मृतास्तिस््र: पुराणज्ञै: सुर्िभि:

kālākhyaḥ puruṣākhyaś ca brahmākhyaś ca tvam eva hi | tanavas te smṛtās tisraḥ purāṇajñaiḥ surarṣibhiḥ ||

वायु ने कहा—काल, पुरुष और ब्रह्म—इन तीन नामों से वास्तव में आप ही कहे जाते हैं। पुराणों के ज्ञाता देवर्षियों ने आपके ये तीन रूप बताए हैं।

कालाख्यःcalled 'Time'
कालाख्यः:
Karta
TypeAdjective
Rootकाल-आख्य (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Singular
पुरुषाख्यःcalled 'Person/Puruṣa'
पुरुषाख्यः:
Karta
TypeAdjective
Rootपुरुष-आख्य (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Singular
and
:
TypeIndeclinable
Root
ब्रह्माख्यःcalled 'Brahman'
ब्रह्माख्यः:
Karta
TypeAdjective
Rootब्रह्म-आख्य (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Singular
त्वम्you
त्वम्:
Karta
TypeNoun
Rootयुष्मद् (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Singular
एवindeed/alone
एव:
TypeIndeclinable
Rootएव
हिfor/indeed
हि:
TypeIndeclinable
Rootहि
तनवःforms/bodies
तनवः:
Karta
TypeNoun
Rootतनु (प्रातिपदिक)
FormFeminine, Nominative, Plural
तेof you/your
ते:
Sambandha
TypeNoun
Rootयुष्मद् (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Genitive, Singular
स्मृताःhave been remembered/declared
स्मृताः:
TypeVerb
Rootस्मृ (धातु) → स्मृत (कृदन्त)
FormPerfect passive participle (past), Plural
तिस्रःthree
तिस्रः:
Karta
TypeAdjective
Rootत्रि (संख्याशब्द-प्रातिपदिक)
FormFeminine, Nominative, Plural
पुराणज्ञैःby the knowers of the Purāṇas
पुराणज्ञैः:
Karana
TypeNoun
Rootपुराणज्ञ (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Instrumental, Plural
सुरिभिःby sages/wise seers
सुरिभिः:
Karana
TypeNoun
Rootसुरि (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Instrumental, Plural

वायुदेव उवाच

V
Vāyudeva
K
Kāla
P
Puruṣa
B
Brahman
S
Suraṛṣis (divine seers)
P
Purāṇajñas (knowers of the Purāṇas)